Thursday, September 24, 2026

శ్రీయుతులు చింతా రామ కృష్టా రావు, వరేణ్యుల వారి "కవిరాడ్వరేణ్య "- బిరుదమును పురస్కరించుకొని సమర్పించు చిరు గర్భ కవిత, రచన వల్లభవఝల అప్పల నరసింహ మూర్తి,

జైశ్రీరామ్. 

శ్రీయుతులు చింతా రామ కృష్టా రావు, వరేణ్యుల వారి "కవిరాడ్వరేణ్య "-

  బిరుదమును పురస్కరించుకొని   సమర్పించు చిరు గర్భ కవిత,

                                    రచన:-వల్లభవఝల అప్పల నరసింహ మూర్తి,

                                                                 జుత్తాడ,


శమన,తరాల,తారక,కౌముది,ఘన యశ,విభాసిత,,యశసా,కనుమ,భాసిలు,

చెనువునా,జీవ యశ, కైవశ, ,శోభగ,శ్రీమత గర్భ వరదమ వృత్తము,


  వరదమ వృత్తము,

  కవిరాడ్వరేణ్య!ఘన యశా!కైవశ వాగ్వర!కౌము దీవై!కరమున్భాసింపన్!

  కవితావతంశ!కను మిదే!గావుత దైవము!కామిదాల న్వెలిగించు న్వాణే!

 భవదీయ ప్రజ్ఞ!వనజమై!పావన మేర్చును!పామ రాళిన్శుభ!సౌభాగ్యాలన్!

 శివమేర్చు గాక!చెనువునై!జీవ ప్రమోదత!శ్రీ మతంబై!భావి సౌఖ్యం బొప్పన్!

 (చెనువునై=మనోహరమునై,)

వరదమ వృత్తము,స,జ,న,త,జ,జ,త,య,గగ,గణములుండును,

ఉత్కృతి ఛందము నందలిది,ప్రాస నియమము కలదు,యతులు,11.17.

వృ,సం:-33.32.584.


1.గర్శభగత శమనా వృత్తము,

        కవి రాడ్వరేణ్య!

        కవితావతంశ!

       భవదీయ ప్రజ్ఞ!

       శివ మేర్చు గాక!

. 

శమనా వృత్తము,న,గల,గణము లుండును,

సుప్రతిష్ట ఛందము నందలిది,ప్రాస నియమము కలదు,వృ,సం:-23.


2.గర్భ గత తరాల వృత్తము,

     ఘన యశా!

     కను మిదే!

     వనజమై!

    చెనువు నై!


తరాల వృత్తము,న,గ,గణములుండును,

ప్రతిష్ట ఛందము నందలిది,ప్రాస నియమము గలదు,వృ,సం:-8.


3.గర్భగత తారక వృత్తము,

    కైవశ వాగ్వర!

    గావుత దైవము!

   పావన మేర్చును!

   జీవ ప్రమోదత!


తారక వృత్తము,భ,భ, గణము లుండును,

గాయిత్రి ఛందము నందలిది,ప్రాస నియమము గలదు,వృ,సం:-32.


4.గర్భగత కౌముది వృత్తము,

      కౌముదీవై!!కర మున్భాసింపన్!

      కామిదాల న్వెలిగించు న్వాణే!

     పామ రాళిం శుభ!సౌభాగ్యాలన్!

     శ్రీ మతంబై!భవి సౌఖ్యం బొప్పన్!


కౌముది వృత్తము,ర,భ,మ,గ,గణము లుండును,

పంక్తి ఛందము నందలిది,ప్రాస నియమము కలదు,యతి,5.వ,యక్షరము,

వృ,సం:-51.


5.గర్భ గత ఘన యశ వృత్తము

  కవిరాడ్వరేణ్య!ఘన యశా!కౌము దీవై!   కరమున్భాసింపన్!

 కవితా వతంశ!కను మిదే!కామిదాల న్వెలి గించున్!వాణే!

 భవదీయ ప్రజ్ఞ!వనజమై!పామరాళిన్!శుభ!సౌభాగ్యాలన్!

శివ మేర్చు గాక!చెనువునై!శ్రీ మతంబై!భవి !సౌఖ్యం బొప్పన్!


ఘన యశ వృత్తము,స,జ,న,త,త,య,గగ,గణము లుండును,

కృతి ఛందము నందలిది,ప్రాస నియమము కలదు,యతి,11.వ,యక్షరము,

వృ,సం:-51,692.


6.గర్భగత  విభాసిత,వృత్తము,

కవిరాడ్వరేణ్య!కౌము దీవై!కరమున్!భాసింపన్!

కవితావతంశ!కామిదాలన్!వెలిగించున్!వాణే!

భవదీయ ప్రజ్ఞ!పామరాళిన్!శుభ సౌభాగ్యాలన్!

శివ మేర్చు గాక!శ్రీ మతంబై!భవి!సౌఖ్యం బొప్పన్!


,విభాసిత వృత్తము,స,జ,ర,భ,మ,గ,గణము లుండును,

అష్టి ఛందము,నందలిది,ప్రాస నియమము కలదు,యతి,7.వ,యక్షరము,

వృ,సం:-3.244.


7గర్భగత,.యశశా వృత్తము,

      ఘన యశా!కౌము దీవై!కరమున్!భాసింపన్!

     కను మిదే!కామిదాలన్!వెలి గించు న్వాణే!!

     వనజమై!పామరాళిన్!శుభ!  సౌభాగ్యాలన్!

    చెనువునై!శ్రీ మతంబై!భావి సౌఖ్యం బొప్పన్!


యశశా వృత్తము,న,త,త,య,గగ,గణములుండును,

శక్వరీ ఛందము నందలిది,ప్రాస నియమము కలదు,యతి,5..వ,యక్షరము,

వృ,సం:-908.


8.గర్భగత,కనుమయ వృత్తము,

   ఘన యశా!కైవశ వాగ్వర!కౌముదీవై!కరమున్!భాసింపన్.   

   కను మిదే!గావుత దైవము!కామిదాల న్వెలిగించు న్వాణే!

  వనజమై! పావన మేర్చగ!పామరాళిన్ శుభ సౌభాగ్యాలన్!

 చెనవునై! జీవము దీర్చును! శ్రీ మతంబై!భవి సౌఖ్యం బొప్పన్!


కనుమయ వృత్తము,న,త,జ,జ,త,య,గగ,గణము లుండును,

కృతి ఛందము నందలిది,ప్రాస నియమము కలదు,యతి,11.

వ యక్షరము,వృ,సం:-52.072.


9.  గర్భగత భాసిలు వృత్తము,

  కౌముదీవై!కరము న్భాసింపన్!కవిరాడ్వరేణ్య!ఘన యశా!

   కామి దాల న్వెలి గించు న్వా ణే! కవితావతంశ!కనుమిదే!

  పామ రాళి న్శుభ సౌభాగ్యాలన్ భవదీయప్రజ్ఞ!వనజమై!

  శ్రీ మతంబై!భవి సౌఖ్యం బొప్పన్!శివ మేర్చు గాక!చెనువునై!


భాసిలు వృత్తము,ర,భ,మ,భ,ర,న,వ,గణము లుండును,

కృతి ఛందము నందలిది,ప్రాస నియమము కలదు,

వృ,సం;-10.00.835.యతి,11.వ,యక్షరము,


10.గర్భగత చెనువునా వృత్తము,

 ఘన యశా!కైవశ వాగ్వర!కవిరాడ్వరేణ్య!కౌము దీవై!కరమున్ భాసింపన్!

కను మిదే!గావుత దైవము!కవితావతంశ!కామిదాల న్వెలిగించున్వాణే!

వనజమై!పావనమేర్చుగ!భవదీయ ప్రజ్ఞ!పామరాళి న్శుభ సౌ భాగ్యాలన్!

చెనువునై!జీవము దీర్చును!శివ మేర్చు గాక!శ్రీ మతంబై!భవిసౌఖ్యం బొప్పన్!


చెనువునా వృత్తము,న,త,జ,న,ర,జ,త,య,గగ,గణము లుండును,

ఉత్కృతి ఛందము నందలిది,ప్రాస నియమము కలదు,

వృ,సం:-33.21.700.యతులు,11.17.


11గర్భగత,జీవ యశ వృత్తము,

.    కై వశ వాగ్వర!ఘన యశా!కవిరాడ్వరేణ్య!కౌముదీవై!కరము న్భాసింపన్!

    గావుత దైవము కనుమిదె!కవితా వతంశ!కామిదాల న్వెలి గించు న్వాణే!

    పావన మేర్చుగ!వనజమై!భవదీయ ప్రజ్ఞ!పామ రాళి న్శుభ సౌభాగ్యాలన్!

   జీవము దీర్చును!చెనువునై!శివ మేర్చు గాక!శ్రీ మతంబై!భవి సౌఖ్యం బొప్పన్!


జీవ యశ వృత్తము,న,భ,న,భ,ర,జ,త,య,గగ,గణము లుండును,

ఉత్కృతి ఛందము నందలిది,ప్రాస నియమము కలదు,

వృ,సం:-17.48.472.యతులు,11.17.


12. గర్భగత,కైవశ వృత్తము,

     కైవశ వాగ్వర!కవి రాడ్వరేణ్య!కౌముదీవై!కరము న్భాసింపన్!

    కావుత దైవము!కవితావతంశ!కామిదాల న్వెలి గించు న్వాణే!

   పావన మేర్చుగ!భవదీయ ప్రజ్ఞ!పామరాళి న్శుభ సౌభాగ్యాలన్!

   జీవము దీర్చును!శివ మేర్చు గాక!శ్రీ మతంబై!భవి సౌఖ్యం బొప్పన్!


కైవశ వృత్తము,భ,భ,స,జ,ర,భ,మ,గ,గణము లుండును,

ఆకృతి ఛందము నందలిది,ప్రాస నియమము కలదు,

వృ,సం:-2.07.607. యతి,13.


13. గర్భగత,శుభ గతి వృత్తము,

   ఘన యశా!కవి రాడ్వరేణ్య!కైవశ వాగ్వర!కౌము దీవై!కరమున్భాసింపన్!

  కను మిదే!కవితా వతంశ!కావుత దైవము!కామిదాల న్వెలి గించు న్వాణే!

 వనజమై!భవదీయ ప్రజ్ఞ!పావన మేర్చుగ!పామరాళి న్శుభ సౌభాగ్యాలన్!

 చెనువునై!శివ మేర్చు గాక!జీవము దీర్చును!శ్రీ మతంబై!భవి సౌఖ్యం బొప్పన్!


శుభగతి వృత్తము,న,భ,ర,జ,జ,జ,త,య,గగ,గణము లుండును,

ఉత్కృతి ఛందము నందలిది,ప్రస నియమము కలదు,

వృ,సం:-33.32.812, యతులు,11.17.


14.శ్రీ మతా వృత్తము,

 కౌముదీవై!కరము న్భాసింపన్!కవి రాడ్వరేణ్య!కైవశ వాగ్వర!ఘనయశా!

కామిదాల న్వెలి గించు న్వాణే!కవితావతంశ!కావుత దైవము!కను మిదే!

పామరాళి న్శుభ సౌభాగ్యాలన్!భవదీయ ప్రజ్ఞ!పావన మేర్చగ!వనజమై!

శ్రీ మతంబై!భవి సౌఖ్యం బొప్పన్!శివ మేర్చు గాక!జీవము దీర్చును!చెనువునై!


శ్రీ మతా వృత్తము,ర,భ,మ,భ,ర,జ,జ,న,వ,గణము లుండును,

ఉత్కృతి ఛందము నందలిది,ప్రాస నియమము కలదు,

వృ,సం:-81.72.043.యతులు,11.17.

                                    ఇట్లు,

                      తమ విశ్వస నీయుడు,

         వల్లభవఝల అప్పల నరసింహ మూర్తి,

                           జుత్తాడ,

ఈ మధ్య శ్రీనారాయణీ అవధాన వేదిక కవివరేణ్య బిరుదుతో సత్కరించిన సందర్భముగా బ్రహ్మశ్రీ వల్లభవఝల అప్పలనరసింహమూర్తి గురుదేవులు నాపై అవ్యాజానురాగముతో అసాధారణమైన గర్భకృతి వెలయించి, సమర్పించిన సందర్భముగా వారికి నా ఆనందమును వ్యక్తపరచుచు, ధన్యవాదపూర్వక నమస్కృతులను తెలియజేసుకొనుచున్నాను.

జైహింద్.

Wednesday, September 23, 2026

20.కృతి ఛందము,(వెలసిన వృత్తములు,10,48,576..). రచన:-వల్లభవఝల అప్పల నరసింహ మూర్తి,

 జైశ్రీరామ్.

20.కృతి ఛందము,

           (వెలసిన వృత్తములు,10,48,576..).


                                           రచన:-వల్లభవఝల అప్పల నరసింహ మూర్తి,

                                                                        జుత్తాడ,


              ప్రతి పాదమున 20.అక్షరములుండును,

                   ప్రాస నియమము కలదు,


1.ఉత్పల మాలిక.వృత్తము,

           

  1.  శ్రీరమణీ మనోవిభుని చిత్తము నం దలపోయు చెన్నడున్!

       సార మనోజ్ఞ వాక్చతుర సారము!నింపుచు నీతి మార్గమున్!

       చారు గుణాను రంజిత!సత్వము నిత్యము నిండు గూర్చుచున్!

       వారిద నీర వారములు!వర్షిలి!ధాత్రి సుభిక్ష !     మేర్చుతన్!


2.    సత్య మహింస ధర్మముల!చక్కగ బోధిలు!నొజ్జ లందరిన్!

       నిత్యము రాసి రంపటము!నిస్తుల తత్వము మాప నెంచి తా!

       భృత్యత జూచు  వారినిల!వేగము దండిల కున్న దోషమౌ!

       రత్యభిమాన సంకట రక్కస మూకల త్రొక్కుమా!హరా!


ఉత్పల మాలిక వృత్తము,భ,ర,న ,భ,భ,ర,వ,గణము లుండును,

యతి 10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3,55,799.


2.మత్తేభ వృత్తము,


    వర వచ్ఛస్సుధ మాథురీ భరితమై!వహ్వా యన న్విశ్వమున్!

    వరదంభో నిథి జంతు సంయుత!భాగ్యోదయన్!భారతిన్!

   నిరతానంద!సుమేథ జనితులున్!నిర్వార ధర్మజ్ఞులున్.!

   కరము న్వాసిగ!నిల్చి రీధర ఘనుల్!కర్మిష్టి!శర్మిష్టులున్!


మత్తేభ వృత్తము స,భ,ర,న,మ,య,వ,గణము లుండును,

యతి,14.వ,యక్షరము,వృ,సం:-298676.


3.లాలిత వృత్తము,:


       లాలీ!లీలా!లోలా!లాలాలన లాలి లీల!లీలా!లోలా!బాలా!

      లేలే!లేలే!లాలీ!లోలేలన?లీల లోల!లాలా!లేమా!హేమా!

      లాలాలాలీ!లే లే!లాలీ రమ లాల!శ్రీల!బాలా!లాలీ!లే లే!

     లాలింపం రావా!వేగానం!లలి తంపు!భాగ్యం బీయన్!శ్రీ శా!


లాలిత వృత్తము,మ,మ,త,న,ర,మ,గగ,గణము లుండును,

యతి,11.వ,యక్షరము,వృ,సం:-10033.


4.జంఝాట  వృత్తము,


   జగమేలెన్!"-లం"-బీజంబే లే!జంతర మంతర మాయతో!నిండెన్!

    దిగువేగా?జంఘాటంబే నై!తీరును తెన్నును!గానక పోయెన్!

    వగపేనౌ!భూలోకంబంతన్!నాదిలి రోధిలి! బాధలం దేలెన్!

    బిగువే!లేదా?జూప న్దేవా!వేగము రక్షణ!కూర్చగ న్రావా!


జంఝాట వృత్తము,స,మ,మ,భ,భ,ర,గగ,గణము లుండును,

యతి,10.,వ,యక్షరము,వృ,సం:-46596.


5.తద్యోచనా వృత్తము,


       నేరాలు ఘోరాలు!నిండారె!నీతేమిటిం గంటి?ద్రోహుల భూమిన్!

       పారేను!భూ పాల పాపాలు!ప్రాళుబ్ధ కర్మంబు తప్ప దనన్!

       ఏరేడు లోకాల నేలేటి!యీశుండె!దాసుండు!యి జ్జగ మందున్!

       మారాడలే రైరి! మాయావి మంత్రాణ!యే మౌనొ?యోచిల రేలన్?


తద్యోచనా వృత్తము,త,త,త,త,త,భ,గగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-215 227.


6.మారిన తీరు వృత్తము,


     మనిషి మారెను!గుణము మారెను!మారె మనుగడే?నయా!

     ధనముదీక్షయు!తెగువ దాష్టిక మందె!సతతమున్! భువిన్!

     మనుగ డార్తికి!నెలవు మాదక సేవ్య మమరెనే?రసన్!

     జనిత పాపము కనగ శక్యమె?సర్వ సమత మేలిడున్!


మారినతీరు వృత్తము,న,భ,న,భ,భ,స,వ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-389122.


7.తత్వజ్ఞ వృత్తము,


      భూరి సత్వులు బుద్ధి మంతులు!పుడమి చూడగ!కొద్ది పాటే!

      నేర గాములు!దోష చర్యులు! నెచట జూచిన నుండి!రౌరా!

      పార మార్ధము పట్ట దించుక!పరమ నైచ్య్యపుభావ మంటెన్!

     నారయం గడు నీతి భారతి!నడుపు నాయకు లుండి కూడన్?


  తత్వజ్ఞ వృత్తము,ర,స,జ,న,జ,జ,వ,గణము లుండును,

యతి,11.వ,యక్షరము,వృ,సం:-188251.


8.నీట మున్గె వృత్తము,


      నోటు,ఓటు, వాళకా లవే!నీట ముంచె!స్వేచ్ఛ జాగృతి న్వడిన్!

     పాలకాట కాటకంబయెన్!పాప కూప రొంపి మున్గె!నేమి?పాపమో!

     పాటు చూడ!స్వార్థ మోపెనే?పాడు రూక లాశ దోషమే?సుమా!

     చేటు యూహ!తప్పు గాదొకో?చీటి చిన్గు రోజు లెంచ రేలన్?


నీట మున్గె వృత్తము,ర,జ,ర,ర,జ,ర,వ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-348355.


9.కీడిలు వృత్తము,


    సేవ యంచు నీతి మాటలన్!సర్వం స్వాహా గోరు చుందు రేలన్?

   నేవమైన తప్పు కూతలన్!నేరాలే!చేయు చుండు!యాన మాయెన్?

   జీవ జాల మెల్ల ఘోషిలన్!చింతొక్కింత లేక!చేయు పాపమే నౌ!

   భూత ధాత్రి నిచ్ఛ మెచ్చునే?భూతావాస కొల్వు  గీడు సేయున్!


కీడిలు వృత్తము,ర,జ,ర,మ,ర,జ,గగ,గణము లుండును,

యతి,.10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1.72.203.


10.గాడి మీరు వృత్తము,


    బీడు భూమి పంట పండునే?పీడ బ్రతుకది!చేటు చేయదే?

    ఓడి గెల్చు వారి పంతమున్!యూరక గెలుకు పాత రోతలన్!

    గాడి మీరి!సంచరించుచున్?గర్వ పడుటది నైజమే!సుమా!

    పాడు బుద్ధి గెల్పు చింతనే?వాట మలరును!నేడు రేపులన్!


గాడి మీరు వృత్తము,ర,జ,ర,భ,న,ర,వ, గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-359595.


11.కల్మషతా వృత్తము,


       ప్రగతి యప్పు బాట పట్టెనే?పంపకాల ముప్పు నాయె ననన్?

       జగతి భాగ్య మొంద!కల్లయే?సచ్ఛరుండు?యేడి?భూమినిన్!

       పగకు బోయి పాడు గోరగా!పండు లాంటి!స్వేచ్ఛ ! యేమగున్?

       బిగువు తగ్గె!కల్మ షోన్నతిన్!పేద పొట్ట! కొట్టు  టాయె గదే?


కల్మషతా వృత్తము,న,ర,జ,త,ర,జ,వ,గణము లుండును,

యతి,11.వ,యక్షరము,వృ,సం:-4.36.568.


12.ఆశ తగ వృత్తము,


  1.    నిబ్బరంబుగ డబ్బు యున్నా!నేల నింగుల మ్రింగ జూతు రేలో?

          అబ్బురం బొకొ?నీదు జీవమ్? ఆశ పాశ నిరాశ వేష ణంబే!

          గొబ్బు జీవము!శాశ్వతంబే?కోర వేమి?పరాత్పరున్!శుభానన్!

          కబ్బ మందలి నీతి నెంచే!కమ్రుడౌ!శివ మూర్తి!నెంచు మోయీ!


2.    కండ కావర మండ దండై!కాలము న్సరి దిద్దు చుండె!భూజా!

       మండ జేసియు!భావి సర్వమ్!మాన వత్వము మట్టి గల్ప నెంచన్?

       ముండనంబగు!దేశ ఖ్యాతే!మూఢ మేలను?మంచి గూర్చు మోయీ!

       పండ జేయుమి శ్రీలు భూమిన్!పాడు కీర్తది!పొంద నేటి ?కయ్యా!


ఆశ తగ వృత్తము,ర,స,య,ర,స,జ,గగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1.77.243.


13.వితరణ వృత్తము,


     కలిమి నెలవులు దప్ప!కాపురుషం బేర్చి!ప్రభ ల్మాపంగా

     విలువ నెలకొన నౌనె?!పేరొనరం శ్లాఘిల!జగం బెంతో?

     నిలువు వితరణ బుద్ధి నిచ్చెలు!నాశించకు!పరాన్నంబున్!!

    మలిన మనమును వీడి!మంచి నడంగా!వలె!సు ధీరానన్?


వితరణ వృత్తము,న,న,జ,భ,య,స,గగ గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1,05,856.


14.నెగు డెంచు వృత్తము,


       పగ గొని పాడు కూపానన్!ప్రపంచాన్ని శాశించేదేలా?బేలా!

       నిగమ విచార మేమాయెన్?నిరతంబు స్వార్థంబే!గోరే వేలన్?

       నెగు డెగు డెంచు ఖ్యాతొందన్?నెటు బోయె!తెల్వంతా!జీవింపంగా!

        జగ మెరుగంగ దీప్తొందన్!సదానంద సందా యీవేగా?బాలా!


 నెగు డెంచు వృత్తము,,న,జ,మ,య,య,మ,గగ,గణములుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-4656.


15.చెల్లు చుండు,వృత్తము,


       మొండి సంకట మీర్ష్య భూమిన్!మోదంబు నీయక!మంచి చంపులే?

       బండ గుండగు!బాధ లేకన్!పాపంపు తీరునె!చెల్లు చుండిలన్!

       కండ కావర దోష మబ్బున్!కానట్టి చేతల కల్మ షం బిలన్!

        అండ దండగు మంచి కీవున్!ఆనంద సాగర మీదు!బాలుడా!


చెల్లు చుండు వృత్తము,ర,స,య,త,భ,ర,లగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3.54.395.


16.భవ్య తేజా వృత్తము,


          పరుల కుపకరి కమ్ము!పల్ల వింపగ కీర్తి నొందు మయ్యా! 

         నెరపు మమతను జాతి!నీతికిం నెల వౌచు!తేజుడ వీవై!

        విరుల సరు లలరంగ!వేద ఙ్ఞానివి గమ్ము!విశ్వ విధేయా!

       పరువు నిలుపుమి జాతి!భావి సౌఖ్లము నొందు!భవ్య తేజా!


భవ్య తేజా వృత్తము,న,న,జ,ర,స,జ,గగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-177536.


17.పండు జీవన వృత్తము,


       మొండి మూర్ఖం బెండ మావే!లే!మురిపాలు చిలుకని రోదయే!

       ఛండ భానుండే ను?నీతెంచి! చరమెంచి బ్రతుక!మనె లోకమున్!

        గండ కాలం దాపు రింపంగన్!కన రారు!తలచ రిటం మాయన్

        పండు జీవం బెన్నుమా!బాలా!ప్రగ తీవె!గుణ నిథి వౌ దీవే?


పండు జీవన వృత్తము,ర,త,మ,స,న,స,లగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3.90.691.


18.మాతృ లాలనా వృత్తము,


       ఆలన లాలనములను!అమ్మకు సరి రాదేది ల లోనన్!

      జాలము నేలను!చతుర!సత్కృప జగతి! భాగ్యము పెంపన్!

      కాలము జ్ఞాన ప్రభలచె!గౌరవప్రధమై నిల్పును మాతే!

      మూల విశోధన  మెరిగి!మోదిల గనుమా!ఖ్యాతదే? బాలా!


మాతృ లాలనా వృత్తము,భ,భ,న,భ,స,భ,గగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2.12.465.


19.లఘుతర వృత్తము,


        యమ రమ వరమయి!నయత!నయమిడ!నడు!వడినిన్?

        భ్రమ లమరక!మనయ వరదము!లలరె!నరునికిన్

       కమ లమలత మృదుల!గమిత వర సుఖ చరుడగున్!

       మమత సమత మనుత!మహిని హితకరి యగు నయా!


లఘుతర వృత్తము,న,న,న,న,న,న,వ,,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-5.24.288.


20.దీర్ఘ యాతనా వృత్తము,


         పెను ముప్పౌ!నాశల కుప్పల్!భీతెంచని తెగింపునౌగా భువిన్!

        కనగా లేదింతయు?నిర్వాకం బేదన?కనంగ నౌనే?రసన్

        అనయమ్!న్యాయంబన?భుక్తి  న్హాయేదిట!పరంతపా!శ్రీ ధవా!

        ధనమే!ధర్మం బయె!మాయన్!ధర్మాత్మ!భువి రక్షణే? నీదయా!


దీర్ఘ యాతన వృత్తము,స త,య,త,స,య,,వ, గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం;-3.12.548.


21.మమత లేని వృత్తము,


       కంటి నిండ కునుకు లేదుఘనత చాటు తెలివి లేదయెన్!

      వంటకాలు కలుషి తాలు!బ్రతుకు కల్తి పలుకు తీవ్రమై!

      తొంటి యట్ల!మమత లేదు!తులువ రోగ మమరె!చూడగా! 

     పంట లేదు బ్రతుకు లేదు!ప్రజల తీరు నెలవు దప్పెనే!


 మమత లేని వృత్తము,ర,న,జ,న,ర,య,వ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3.88.987.


22.మోదమొదవు వృత్తము,


            మంచి చెడుల జంట యందునన్!మంచి నెంచి తరిమి కొట్టగా!

           కంచి వరకు చేరె!  నిలలోన్!కాల తీరు!కలి వికారతన్!

            చంచల సిరి!సంచరింపగా!సర్వ మోద మొదవె!భూ తలిన్!

            ఎంచ బడును నీతి ఛానపో?ఏమి యౌనొ?భవిత శంకరా!


మోద మొదవు వృత్తము,భ,స,జ,త,భ,స,వ, గణము లుండును,

యతి,11.వ,యక్షరము,వృ,సం:-4.87.423.


23.మాయ మోసం,వృత్తము,


         వలరు వేట పాటవమే!వలువ లర కొర!కారణమా!

         కలను కోరు!భూతికమా!కలిమి దెలుపు!వికార మిదా!

          తలను మించు యూహ యిదా! తలప ప్రగతికి బాట యిదా!

          అలవి గాని జాగృతిదా!హర హర కన వదేమి టికో?


      వలరు వేట=మాయ వేట.కలను కోరు=పోరు నాశించు,


మాయ మోసం వృత్తము;-న,ర,స,న,న,జ,వ,గణము లుండును,

యతి,10.వ యక్షరము,వృ,సం:-4.58.446.


24.అనర్హానర్హ వృత్తము,


         ముష్టి యిష్ట భ్రష్టు జీవులన్!ముంచెత్తి శ్రేష్ట మేర్చినా! సుఖంబే?

        త్రష్ట యైన ముష్టి మానునే?తా పుట్టు సార మింతియే!గదోయీ?

        అష్ట కష్ట జీవ జాతికిన్! యర్హంబు గూర్ప!మార్పు నౌనె?భూమిన్!

       వృష్టి గల్గ జూడు నిష్టతన్!వృద్ధౌను లోక శ్రేయమెల్ల ధాత్రిన్!


అనర్హా నర్హ వృత్తము,ర,జ,ర,త,ర,జ,గగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1.74.251.


25.నుతి నేర్చు,వృత్తము,


       కర్మ కల్పనంబు జేసి!యిష్ట కష్ట మొప్ప దీర్చ మేలు నౌగా!

      నిర్మలంపు నీతి నిండ!జాతి నేర్చి కూర్చు!ధీరు డీవు గమ్మా!

      నర్మ బుద్ధి స్వార్థ చింత!నాశ నంబు!కల్గ జేయు!గాదె జీవా!

     ధర్మ రక్ష సేయ నిల్చు టొప్పు!తానె!కాచు తీరు గూర్చి!భూమిన్!


నుతి నేర్చు వృత్తము,ర,జ,ర,జ,ర,జ,గగ,గణము లుండును,

యతి,11.వ యక్షరము,వృ,సం:-1.94.763.


26.తీరుగూర్చు వృత్తము,


          పుష్టి గల్గి ముష్టి మేథనే?పొర్లి యేడ్వ! బీద తీరు మారునే?

         ముష్టి మాప శక్య మేరికిన్!మోది లెండు!నీతి లేదు!భూతలిన్!

         భ్రష్ట ముష్టి తప్పు లెంచరే?పాతి పర్వు!యేత మెక్కు వారలే?

        అష్ట కష్ట జీవు లైరి పో!అమ్మ జాతి మార్పు తెమ్ము!వేగమున్!


తీరు గూర్చు వృత్తము,ర,జ,ర,ర,జ,మ,వ,గణము లుండును,

యతి,10.యక్వషరము,వృ,సం:-2.83.749.


27.డంభా లేల,వృత్తము,


         అప్పు జేయ బోకు మెన్నడున్?యంతా తిరు క్షవరమౌ!తుదంటన్!

         గొప్ప గోరి చెప్పు మాటలే?కూల్చు న్భవి జనుల జీవితాలన్!

        తప్పు ధాత్రి నొప్ప మానుమా!తంత్రాల దనరకు ధాత్రి యందున్!

        నిప్పు గాక!చొప్పు నొప్పుమా!నేరాలకు నెడమిడి!యొప్పు నీతిన్!


డంభా లేల వృత్తము,ర,జ,ర,త,న,జ గగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1.95.931.


28.మోహనా వృత్తము,


          పెత్తందారీ తనమది!నిలు వెత్తున నాశ మేర్చు స్వేచ్ఛనే!

         పుత్తెంచెన్! స్వార్ధ సఖియ!పర భుక్తము దండి పొందు కాంక్ష తోన్!

         దత్తం బాయెన్!నిరవధికము! దండంబె నొందె!ధాత్రియెల్లయున్!

        మత్తు న్ముంచెత్తి జన ధనము!మాదంచు నాశ మేర్చె!స్వేచ్ఛనే!


మోహనా వృత్తము,మ,భ,న,జ,జ,ర,వ గణము లుండును,

యతి,11.వ,యక్షరము,వృ,సం,3.51.227.


29.తెగ నమ్ము వృత్తము,


           పెత్తన మన ? స్వంత పెంపు!పెన్నిథి నొందగ జూచు నాశయే!

           గుత్తగ తెగ నమ్మి భూమి!కోట్లను పొందుటె! స్వేచ్ఛ దీక్షగా!

          మెత్తగ జన మత్తు నింపి!మేలగు మాటల!శూన్య చేతనన్!

          కుత్తుకులను కోయు వారె! కూడిరి!దోచుకు దాచు నైజులై!


తెగ నమ్ము,వృత్తము,భ,స,జ,భ,భ,ర,వ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3.55.679.


30.విషా వర్తి వృత్తము,


          విష వర్తు లాకార!స్వీచ్ఛా వికారంబు!సంధింపాయె!పాపానన్!

          కృషి లేదు!సర్వత్ర! ధర్శమ్!శృగాలంపు నాధం బొప్ప నార్తేర్చెనే?

          నిష గూర్చె!జీవార్తి నెంతో?నిరాశం పశుత్వం బొందె!లోకంబే!

          మిష నిండె!భూమంత!మాయన్!మెఱుం గేర్చ నౌనే?దేవా!


విషా వర్తి వృత్తము,స,జ,య,మ,య,ర,గగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-69.740.


31.చీలని నీతి,వృత్తము,


          నాలుగు దశ కాల స్వేచ్ఛది!నాద్యమై పూజ్యమై!వాసి కెక్కెన్!

          చీలని పటు నిల్చె భేషుగ!జీవ ధాత్రెంతయో? నిండు నీతిన్!

          కోలు కొనని దెబ్బ కొట్టిరి!కోరి స్వార్ధంబునన్! నీచ ధృష్టిన్!

         మేలు గనునె?భారతాంబ!మేటి ధర్మంబదే!మాయె?నేడున్!


(స్వాతంత్ర్యము వచ్చిన మొదటి 40.వత్సరములు,యనగా1987.వరకు

సాగిన స్వచ్ఛ స్వేచ్ఛ తగ్గు ముఖము పట్టుచు వచ్చినది.).చీలిన పటు=

చీలి పోయిన బింకము,


చీలని నీతి వృత్తము,భ,స,జ,జ,త,త,గగ,గణము లుండును,

11.వ,యక్షరము,,వృ,సం:-1.60.367.


32.వంకర తీర్చు వృత్తము,


        బొంకుల బింకము టంకమై!ప్రజల జీవము సాగు చుండెనే!

       శంకర!వంకర తీరదే?జగము తీరును మార్తు వెట్టులో?

       వంకర టింకర మేథచే!పరమ నీచ ప్రఛండ మాయెనే?

       అంకెల లెక్కల గారిడీ!యప ప్రదం గనెం!విలోక నన్!


వంకర తీర్పు వృత్తము,భ,భ,ర,భ,భ,భ,వ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-4.86.583.


33.తీరని యప్పు,వృత్తము,


        అప్పు తీరునా!యాస్తి పెర్గునా!యంతా భ్రమయేను! గన వేమీ?

       అప్పు మీద యప్పేల?చెప్పుమా!యాస్తేమగు?నప్పు!మిగులేనౌ!

       గొప్పలేల?తప్పేల?చేతువే!గోవింద మగు!తుట్ట తుదకోయీ!

       అప్పు నొబ్బి డొప్పౌను!ధీరజా!ఉన్నంతదియె!చాలు నను కోనన్!


తీరని యప్పు వృత్తము,ర,య,జ,మ,స,న,గగ,గణము లుండును,

యతి,11.వ,యక్షరము,వృ,సం;-2.47.895..


34.కీర్తి గను వృత్తము,


        అప్పు మీద వ్యాపార మది!ఆస్థి పెంచునో?యసలుశూన్యమో?

        గొప్ప కేగ!దుర్వారమగు!గోడు కారణం బగునొ?జాతికిన్!

        అప్పు చెంప పెట్టేను సుమ!ఆర్తి నింపుక్షోభ గననౌ!నయా!

       తప్పు దారి గొప్పౌనె?గురు దత్త దైవ మెంచ సరి జేయులే! 


కీర్తి గను వృత్తము,ర,య,న,ర,జ,స,వ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3.82.411.


35.ఆదరణ,వృత్తము,


          పదవి పథకపు ముడి!పట్టు సడలిన లేదు!పాలనే?

          అదును పదును గనెడు!యాదరణపు తేనె!మాటలే!

          చెదరని పదవి నిడు!జీవ మలరు!సు భూతి భూతినిన్!

          యెదురు బెదురు గనని!యేలు బడి కలిగించుభూతలిన్!

 

ఆదరణ వృత్తము,న,న,న,భ,న,ర,వ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం;-3.55.756.


36.నానార్థతా వృత్తము,


        శ్లేష భూతి పథకా లవి!శేషు తలల నాలుక లాయెనే!

       వేష భూష విష దంష్ట్రలవేటు పటుత సాగు జగంబున్!

       ఘోషిలంగ! ఫల శూన్యము!గూడు చెడును!మోస విషాసిన్!

      శేష  జీవ నంబు సున్నయౌ!చేదు నిజ మదేల?యెంచ రిలన్!


నానార్థతా వృత్తము ,ర,న,భ,భ,స,స,వ,గణము లుండును!

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3.78.251.


37.చాంచల్య వృత్తము,


         చంచల తత్వము,స్వార్ధమున్!జాగృతి భంగము గాదొకో?

          పంచమ వేదపు సారమే?వంచన ద్వాపర లక్ష్యమౌ గదే!

         సంచల నంబగు!భావియున్!భాగ్య విహీనత!భద్ర లేమినిన్!

        సంచిత పుణ్యము నొందగా!సారధి గావలె?పార్థ సారధే!


చాంచల్య వృత్తము,భ,భ,ర,భ,భ,ర,,వ,,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3.55.509.


38.ధర్మ పోషణా వృత్తము,


          ధర్మము పోషిలు సారథి!ధాత్రీ తలి నేలకున్న?తప్పేయౌ!

          కర్మము మేథను మార్చిన!కా పూరుష మౌను గాదె?యోచింపన్!

          మర్మము రాజ్యము నేలిన!మాలిన్యమునై!జాతి నీతి మాయంబౌ!

           చర్మ ధరీ వను మాటను!శాస్త్రంబులు మెచ్చ నొప్ప!మేలేయౌ?


ధర్మ పోషణా వృత్తము,భ,భ,భ,త,జ,ర,గగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-88.503.


39.పూర్ణతా వృత్తము,


        యుగ యుగాల నీతి మార్పు!యుద్ధాలకు దారి తీసె!నెంచవే?

       ప్రగతి మట్టి గొట్టి పోయె!మేఘించక కర్వు కాటకంబులన్!

       భగవదాంఘ్రు లంట మాని!ప్రాళు బ్ధము నెంచ!మేలు నౌనొకో?

       భుగలు లేప!మంచి గాదు!పూర్ణంబగు ధృష్టి!పూర్ణు డౌ మికన్!


పూర్నణతా వృత్తము,,న,ర,జ,త,జ,ర,వ,గణము లుండును,

యతిశ10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3.50,552.


40.పరోపకార వృత్తము,


         కాలు సేతు లాడు నాడె పో?గడగు మంచి సేసి నీతి తోడన్

         శ్రీలు పొందు చాలి నంతయున్!చెడుగు మాయ చర్య వీడు!వడిన్!

         బాలు డీవు!బ్రహ్మ జ్ఞానివై!పరమ జీవితంబు!నొందు మికన్!

         జాలి తొడ!సాటి వారినిన్!సమత నెంచి మన్ను భూత లినిన్!


పరోపకార వృత్తము,ర,జ,ర,న,ర,జ,గగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1.75.787.


41.లోక మెలు,వృత్తము,


          కాలి భూది గాకు! చెడ్డచే?కర్మతీరు మెల్గ క్రమ మొప్పగన్!

         బాలు డీవు!భావి నీదయా!భ్ద్ర తేర్చి తీర్చు మహి!మేలునన్!

          చాలినంత నిమ్ము నొడ్లకున్!సంస్కృతెంచి సాగు!వరదాంబుధై!

          గోల లేని!సత్య జీవమున్!కూర్మి నొంది! మంచి!చరియింపుమా!


లోక మేలు వృత్తము,ర,జ,ర,ర,జ,స,వ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం;-3.72.113.


42.స్వార్ధతా వృత్తము,


         భూరక్ష స్వార్ధమై!భుక్తిగా!పొడ చూపె!స్వేచ్ఛేయా?యనిపించన్!

         సారించి మాయలన్!చేరువై!సమతంచు!నేలేలం!దలపోయన్?

         సారపు న్స్వార్ధమే?గాదొకో?జగమెల్ల చింతయౌ!గన రేమీ?

          వారింప శక్యమే?వారినిన్!పరమాత్మ!దిక్కీవే! గద!శర్వా!


  స్వార్ధతా వృత్తము, త,ర,ర,స,య,భ,గగ,గణము లుండును,

 యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1.896.559.


43.నేటి స్వేచ్ఛ వృత్తము,


         ఏనేండ్ల ప్రజా సేవనము!యెకిమీని తత్వ మేర్పాటు చేయన్!

        ఏనార్లు పటు సేవ కిల!యెగ సెక్కె మేర్చ!న్యాయంబు నౌనే?

        మానంబున కేదిల?విలువ!మహినేలు వారికే ! పేరు రాగన్!

          ఆనాటి దినాల తులయ?అవకాశ వాద స్వేచ్ఛాయె!నేడున్!


నేటి స్వేచ్ఛ వృత్తము,త,య,న,స,జ,త,గగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1.53.529.


44.నాడూ నేడు వృత్తము,


          నాటి రోజుల నీతి పాలన!నవ నవోన్మేషాలి యాయెనే?

         వాట మోపగ పాటవంబున!వరదమంబౌ!శ్రేయ మేర్చె లే!

        కోటి యజ్ఞ ఫలం బనంగను!గురుతమంబౌ!కీర్తి నొందిరే?

        సాటి వారికి మేలు సేయగ!సహకరంబే?తీర్చె వారినిన్!


నాడూ నేడు వృత్తము,ర,స,జ,న,య,ర,వ,గణము లుండును,

యతి.11.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3.35.607.


45.కోర్కెంచు,వృత్తము,


             గోడు గొడబ కాల మాయెన్!కోర్కెలే!మితి మీరె!మానవాళిన్!

             పాడు తలపు లంటె జాతిన్!పాపి మూకలు రెచ్చిపోవు చుండన్!

            చాడి బ్రతుకు జీవ మాయెన్!సత్యమే!గనదాయె!నేటి ధభూమిన్!

            ఏడ గనక పోయె నీతే!యేమనన్?కలి యంద దెల్ల ?వారల్!


కోర్కెంచు వృత్తము,భ,స,య,ర,స,జ,గగ,గణము లుండును,

యతి.10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1.77.247.


46.చెల్లని ధర్మం వృత్తము,


          చేతి వాటము భూతి యుక్త మై!చెల్లదాయె ధర్మ మిద్ధాత్రినిన్!

           పోత రింపది ఖ్యాతి యాయెనే?పొల్లు దంప వచ్చు బియ్యంబటుల్?

           ఖ్యాతి కోరు వికార మెందుకో?కాము వైరి చూచు చుండన్!భువిన్!

           మేత మాని సు భూతి నింపినన్!మేలు గూర్చు సర్వమున్!బలెన్!

         

చెల్లని ధర్మం,వృత్తము,ర,స,య,జ,ర,త,వ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3.05.499.


47.మాయ మంత్రణ వృత్తము,


          మాయ మంత్రిత చేష్టాయెనే?మంత్ర దండం మొత్తె బీద సాదలన్!

         పాయ రైరిక దుశ్చింతనే!?పామరత్వం  నిండె!భూతి భాతినిన్!

         సాయ మెంచని స్వార్ధంబయెన్!సర్వ సామ్యం మాట!నీటి మూటయెన్!

        నేయ మొందుచు!నీతెంచుమా!నీవె!దైవమ్! గొల్చు ధాత్రి బాలకా!


మాయ మంత్రణ వృత్తము,ర,స,ర,ర,త,ర,వ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3.45.243.


48.సర్వ మీశ్వరం,వృత్తము,


            ఎవరి కంపు వారి కింపు!యెదుటి వాని కింపౌ నందువే?

            శివము భద్ర మేర్చు!సర్వ స్థితి లయ భూమిక పోషిలు న్సదా!

            దివిజ వర్గ రక్ష దక్ష దివురు సుఖం బిలన్!ప్రమోదతన్!

            భవుని మాట మీర నౌనె?బ్రతుకుమి!సర్వ మీశ్వరం బనన్!


సర్వ మీశ్వరం వృత్తము,న,ర,జ,న,జ,ర,వ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం;-3.52.088.


49.నీతి చర్య వృత్తము,


         అల త్రిశత క్రిత బహుధాన్య!యంత మేర్చె జీవ ధాత్రి నిన్!

         కుల మత విష చరణది!నేడు వింత పోక డొప్పు. తీరుకే?

         జల ప్రళయము లలరె నేమొ?సామ్య తెంచ రేల?నేటికిన్!

         మలిన భరిత బ్రతుకు తప్పు!మంచి నీతి చర్య బూనుడీ!!


నీతి చర్య వృత్తము,న,న,న,ర,జ,ర,వ,గణము లుండునుశ

యతి,11.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3.49.802.


50.భూత ప్రకోప వృత్తము,


         మించు నాశ! ముంచు భవిత!మేథి మాయ సర్వ మిధ్య యేనయా?

         పంచ భూత దత్తములను!బాబు సొమ్మటంచు మ్రింగ దోహమై!

         ముంచు నీట!సర్వ జగము!మూర్ఖ ద్రోహకారి గాకు! బాలకా!

         యెంచ వయ్య ధర్మ మిలను! యీర్ష్య  ద్వేష నాశ మెంచకన్!


భూత ప్రకోప వృత్తము,ర,జ,న,ర,జ,ర,వ,గణము లుండును,

 యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3.49.574.


51.ధర్మ మేది?వృత్తము,


            రాజ్యాంగ జ్ఞాన మున్న వార్ని!రా నీరు పాలింప!లంచ లాంఛనన్!

           భోజ్యంబు జాతి పట్టి యొప్పు!బూజొప్ప ప్రచండ!ఛండతన్!

          ఆజ్యంబు పోసి ప్రజ్వ లింప!యార్తెంచి సామ్యంబు త్రెంచి!స్వార్థతన్!

          రాజ్యంబు భోజ్య మంచు నెంచి!రాద్ధాంత!సిద్ధాంతు లౌట!ధర్మమే?


ధర్మ మేది?వృత్తము,త,ర,జ,త,త,ర,వ,గణము లుండును,

యతి,11.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3.46.353.


52.ముక్తి గోరు,వృత్తము,


          చింత కొంత శాంతి నొందునా?చిత్ర వైచిత్రి యైన పాలనన్?

          పంత మూని స్వార్ధ మేపుకే?పాటునై వెల్గె!మాయజాల మౌచున్! 

         వింత చైద ధాష్టి కాలకున్!వేద భూమిద్ది చూచి యోర్వ నౌనే?

         పంచ భూత జృంభణంబునన్!వంచి తీరు న్గతెంచి మెల్గుమా!


ముక్తి గోరు వృత్తము,ర,జ,ర,ర,ర,జ,గగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1.76.227.


53.కలి పాలనార్హతా వృత్తము,


            నేర చరితాగ్ర గణ్యత!నీర్ష్య ద్వేషాను రక్తి!వికారమున్!

           తోరమగు స్వార్ధ సంభవ!తూర్య రావాల!సౌరభ!శోభిదుల్!

           తీరు భువి జార తత్వము!దీప్తి ధిక్కార!న్యాయ స్వభావతన్!

           చేరువగు కల్కిభూష విశేషుడే?భూ వరదుండగు!బాలకా!


కలి పాలనార్హతా వృత్తము,భ,భ,భ,ర,ర,స,వ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3.19.095.


54.గత స్మృతి వృత్తము,


           నాకమే!సు భుక్తి భుక్తమై!నార్యా పథమును మ్రింగ జూచెనే?

           శ్లోకమే!వికార మేర్చెనే?శోకాల జనులు భద్ర శూన్యులై!

           ఆకళించె!భూత ధాత్రినిన్!అన్యాయ కలుము లావ హింపునై!

          భూ కబంధ హస్త ధాటికిన్!పూర్వాను భవము!జ్ఞప్తి కొచ్చెనే?


గత స్మృతి వృత్తము,ర,జ,ర,త,న,ర,వ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3.58.571.


55.కుతుకత వృత్తము,


         గత మాగత మగు ధాత్రిన్!కాల చక్ర తీరదెంతె?మిత్రమా!

        అతులంబులు చెడు ముంచున్!యాది మధ్య మంత ముండునా?

         బ్రతు కేమగొ?నెరుగంగన్!భాగ్య దేవ తీవు గావు!మానవా!

        కుతుకంబున!పరమెంచన్!కూర్మి దైవ భక్తి మేలు గూర్చదే?


కుతుకత వృత్తము,స,న,య,ర,జ,ర,వ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3.49.308.


56.మాయ ప్రభా వృత్తము,


           కలిని జ్ఞానమే!యజ్ఞానమై!కమ్ము మాయ ప్రభావ తెల్వినిన్!

           విలయ తాండ!దుర్మార్గము నై!వీర మేర్చి!విభూది నీయగన్!

          పలు వరాల వరాంబుధియై!పాప శాంతి నిడంగ లేదయెన్!

          నలువ జేరి వచించె నిలన్! న్యాయ వాద మనంతమేలనెన్!


మాయ ప్రభ వృత్తము,న,ర,త,త,భ,ర,వ,గణము లుండును,

యతి,11.వ యక్షరము,వృ,సం:-3.54.584.


57.దోచి దాచు వృత్తము,


         జయంబు దోపిడి ధోరణిన్!చరా చరాల స్వాహా చేయు నూహన్!

        క్రియా విహీనులు!నేతలై!కిలంబు గూర్చి భావ్యా ర్ధాలు మాపన్!

       నయాన లొంగక!లోకమున్!నరాంత కాంత స్వేచ్ఛా కేళి యాయెన్!

       దయాళు డీవయ!శంకరా!ధరా తలంబు బ్రోవన్రావ!వేగన్!


దోచి దాచు వృత్తము,జ,ర,ర,జ,ర,త,గగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1.41.074.


58.వరుణ కరుణ వృత్తము,


           భాను ప్రభా విభవ సారము!పంటలు మాడ్చు చుండె!భారతిన్!

           వానలు లేక!జనమెల్లయు!భంగము లొందు చుండ!తల్లిరో?

           దీన జనాల కిల!దిక్కువు!దేవ!వరామయా!శివా నవా!

          జ్ఞాన వరాశి! వర గంగను వీడి!జనార్తి దీర్ప గొల్తు నే!


వరుణ కరుణ వృత్తము,భ,భ,జ,జ,జ,ర,వ,గణము లుండును,

యతి,11.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3.51.794.


59.సుర వరదమ వృత్తము,


        నామ నీమ!నా మనాన!ననయ నయత నియత!నీవయా!

        సామ దాన సౌర భాన! పస వశ వెస ! వరల జేయవా!

        కామితార్ధ జ్ఞాన దీప్తి!పగతుర మతి! కుదురు నిల్పుమా!

        సోమ భీమ!వాగధీశ! వసుధ! సుర వరదము లీయవా!


సుర వరదమ వృత్తము,ర,జ,భ,న,న,స,వ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం;-2.80.381.


60.చెలువ మలరు వృత్తము,


         నిలయ విలయ తాండవా!నియత లోక రక్షకా!మహేశా!

        కులము కొలిమి జిక్కెలే?కుటిల చింత వింతగా!నటింపై!

        వెలితి జ్వలత!శాంతదే?వికట మేర్చె!సర్వ సామ్య వాదమ్!

        చెలువ మమర!రక్షిలన్!శివత మాన!రమ్ము!గావ వేగన్!


చెలువ మలరు వృత్తము,న,న,ర,న,ర,జ,గగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1.75.808.


61.విశేషణా వృత్తము,


         అర్థమే?యనర్ధ కారియై!యశాంతి లేపె!సోదరా దరణన్!

         వ్యర్ధ జీవు లెల్ల?శ్రేష్టులై!వరాశ్రి తెల్వి శూన్య మేర్చి రిలన్!

         వర్ధనీయ ధృష్టి యెట్లగున్?వరాశ పాశ స్వార్ధ లబ్ధి కలిన్!

         కర్ధముండు మెచ్చి తీరునన్?గరీయ మొంద జాడు!ముక్తి!గనన్!


విశేషణా వృత్తము,ర,జ,ర,జ,ర,జ,వ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-4.36.907.


62.ఏలిక తీరు,వృత్తము,


         రాజ్యాంగావగాహన లేక?రాజ్యం బేలే!స్వేచ్ఛాయెనే?

        భోజ్యంబే?ప్రధాన మనంగ!భూషాయెన్!ప్రాళబ్ధం బదేమో?యనన్!

       ఆద్యంతం బిదేమి?టనంగ!యార్యా వర్తం బే పాపము న్జేసెనో?

       భోజుం డేలిక!సరియైన!పుణ్యాత్ముండే?పుట్టనో?మెట్టునో!


ఏలిక తీరు వృత్తము,మ,జ,జ,మ,మ,య,వ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2.95.263.


63.వాచాలతా వృత్తము,


           దురద గొండి మేథ నొప్పి!దురితాల కాలవాలుండ నంగన్!

           పరమ నీచ సంస్కృ తొంది!పర పీడ!కేడు కేళంచు నెంచన్?

           చరిత!నీతి నిల్వ నౌనె?సహజంపు నీర్ష్య తత్వంబు నిండన్!

            వెరగు లేని వారి నెంచ!పెరలంటు స్వేచ్ఛ తధ్యంబు సుమ్మా!


వాచాలతా వృత్తము,న,ర,జ,స,జ,త,గగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1.53.422.


64.ధాష్టీక వృత్తము,


        మద్దిల వాయిద్య మాయెనే?మనుజుల నాయకుల ధాటికిన్!

       పొద్దు ఱేయెంచ మానుచున్!యొదిగెడి సేవకుల బాధిలన్!

       పద్ధతియౌ నందు వేమయా?ప్రజలను మాపి గెలు పూహయే?

      శుద్ధత లేదెంచ?స్వీచ్ఛ లోన్!చొరి తిని!త్రేంక్షు!బకు లేలు చోన్!


ధాష్టిక వృత్తము,భ,త,ర,న,జ,స,వ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3.84.679.


65.ప్రభావరీ వృత్తము,


            నానార్థ ప్రతి పాది తార్థ యుగళిన్!నానా రత్న విభూషితున్!

            జ్ఞానిన్!సదమలన్!పవిత్ర సిరినిన్!సర్వేశున్!సదయామయున్!

           జ్ఞానాని నిరతం తపః ఫల మనన్!జ్ఞానాంనంద ముముక్షులై!

           ధ్యానా నను!తరించి!భాసిలి రిటన్!భద్రం బేర్చగ!భారతిన్!


ప్రభావరీ వృత్తము,త,స,జ,స,త,స,వ,గణము లుండును,

యతి,13.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3.78.717.


66.తెలి వెంచుమ వృత్తము,


            కొంటి గుణులు!యీర్ష్య తత్వులు!కొంప లార్పు నైజుల నెన్నికన్!

            పంటి పలుకు దోష చర్యులు!బంటు తత్వ జ్ఞాన సుదూరులన్!

            కంటి కునుకు!దూర మేర్చెడు!కాల కేయు లైన జనాళినిన్!

            కొంటి చరుల నెంచి యెన్నగ!కోలు కోదు!దేశ మదెన్నడున్!


తెలి వెంచుమ వృత్తము,భ,స,జ,జ,ర,స,వ,గణము లుండును,

యతి,11.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3.71.571.


67.నష్టి భవిత వృత్తము,


           గుడుల నిథులు,బడుల గురుత తెల్వి గోకి లాగ నెంచన్?

          పడును సిరులు గనగ!పరి తపించు!దేహి యంచు లోకమ్!

          మెడలు విరిగి జగతి! మెదల లేక! శ్రీ సు దూర మౌచున్?

          కడకు  వెతల భవిత!కరువు బాధ చిక్కి మాసి పోవున్!


(గుడుల నిధులు,బడుల తెలివిని ప్రభులు దొంగి లించిన(రజకీయ

హస్తముల చిక్కిన భవిత సర్వ శూన్య మగును,).


నష్టి భవిత వృత్తము,న,న,న,న,ర,జ,గగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం;-1.76.128.


 68.మిత మమితం,వృత్తము,


        బ్రతుకు కొఱకు తిను మిల!భాగ్య మెంచు!సరిపడ నిలన్!

        అతి తిని వెత గనకుమి!యాశ! మీర! చెడెదవు! సుమా!

       మత హిత కృతము!విడకు!మాన్య జీవి యనగ! జనుమా!

       చతుర మతివి యనుకొన!సర్వ ధర్మ సమత!మనుమా!


మిత మమితం వృత్తము,న,న,న,జ,భ,న,వ,గణము లుండును,

యతి,11.యక్షరము,వృ,సం:-5.25.172.


69.నాగరికతా వృత్తము,


          నష్టి వ్యష్టి సమిష్టి శోభల్!నరక ప్రాయ శ్రేయ మమరెనే!

         భ్రష్ట తత్వ సుపుష్టి మాసెన్!భరత జాతి మేథ మహిమచే!

          కష్ట మిష్ట కుశాగ్ర బుద్ధిన్!కరువు తాండవించె కు జనతన్!

         పుష్టి తుష్ట మయిష్ట మేర్చెన్!పురిటి సంధి గొట్టె!విభవముల్!


నాగరికతా వృత్తము,స,జ,య,,న,ర,న,వ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-5.03.303.


70.సౌభ్రాతృత్వ వృత్తము,


           మనుజు లందు దైవంబును!మంచి నెంచి మన్న మేలునౌ!

           అనుజు లంచు భావించెడి!యాత్మ గల్గి!సాయ మెంచు బాలకా!

          పెనిగె దేల?యీర్ష్యేలను?పెన్ని ధీవు!బీద కౌచు మెల్గుమా!

          మను వసంత శోభాయత!మానవత్వ లక్ష్య మొప్ప!నౌదలన్!


సౌభ్రాతృత్వ వృత్తము,న,ర,భ,ర,జ,ర,వ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3.49.592.


71.మేలు గూర్చు వృత్తము,


           కాలి యందె!రవళి మాత!కామితార్థ దాయి!భారతాంబ కున్!

           మేలు జన్మ గనిన నీవు!మేటి కీర్తి గూర్చి! దేశ ఖ్యాతి జే

          జేలు బల్క!తెలివి జూపి!జీవ ధాత్రి మెచ్చ!జ్ఞాన పూర్ణతన్!

          బాల!దీప్తి!జగతి వెల్గు భాసిలంగ జేయు!భవ్య మేథచేన్?


మేలు గూర్చు వృత్తము,ర,న,జ,ర,జ,ర,వ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3.49.563.


72.నీతి నెంచు వృత్తము,


             జీవ జాల మాశ బ్రతుకు!సేవించు మెల్ల!జాతి నీతెంచుచున్!

            యావగింజ యంత!శుభము!యన్యము జేయకున్న!హానౌను లే!

            భావ నంబు! భక్తి జనగ! భాసింతు! జ్ఞాన మూర్తివై! జాతినిన్!

             సేవనంబు దైవ సమము!జంఝాట మేల నయ్య?నీతెంచుమా!


నీతి నెంచు వృత్తము,ర,జ,న,త,ర,య,వ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3.05.643.


73.అసమర్థతా వృత్తము,


           కోతి కొమ్మ చ్చాట కాదయా!కూర్మిం సరి జూడ మానవా ళినిన్!

          నేత పట్టౌ పుట్టు సారతన్!నేర్మిం గుణ గణ్య తత్వ మాశ్రియౌ!

          జాతి నాశం బేర్చు వారికిన్!సర్వేశు డను కూలతంబు గల్గినన్!

          ఖ్యాతి నీతి న్భూతి సర్వమున్!కర్మార్తి వరించి మాపు లోకమున్!


అసమర్ధతా వృత్తము,ర,త,ర,త,జ,ర,వ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3.50.371.


74.చూడు భారతి వృత్తము,


            విభాజ్య భోజ్యము!భుక్తమై!విభక్త శేష శూన్యము!మేలిడన్?

            స్వభావ భాసుర భవ్యమై!సభాను రక్తి!శ్లాఘన శోభిలన్!

            భి భీష లేలిక లంటునా!వియ చ్ఛరంబు!భూమిక పోషిలన్!

            ప్రభావ భాస్వక కీర్తనల్!ప్ర బోధ మేర్చు!గాంచవె?భారతీ!


చూడు భారతి వృత్తము,త,భ,ర,జ,ర,స,వ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3.71.381.


75.ధన్య జీవనా వృత్తము,


           నియమ నియతి!నిస్తులత నిరుపమాన!భక్తి యుక్తులున్!

           సయశ వసిత!.శ్రేయ ఝరి  సరస!దేలు ముక్తి గమ్యమున్!

           జయ వరదము సంగమిత!చటుల శ్వాస నిశ్వరంబునై!

           పయన మవగ!జీవ వశు ప్రక.సితంబు!ధన్యమౌ?భవా!

   

                 (జీవ=ప్రాణులు,వశు= బంగారము,).


ధన్య జీవనా వృత్తము,న,న,భ,న,జ,ర,వ,గణము లుండును,

యతి,11.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3.52.192.


76.జీవ జాతర వృత్తము,


           సు రస రసవర!సుమ సు మనోజ్ఞ!భావ సంభ వాభిదమ్!

          వర సుర సరి పరము పద జ్ఞాన దీప్తి వాంఛితా ర్ధమున్!

          నిరత గురుని గనుత! నిజమైన  జీవ జాతమౌ?రసన్!

          పరము డరయ!పరుల ప్రభవంబు మెచ్చి తీరుమా!గుణా!


జీవ జాతర వృత్తము,న,న,న,స,జ,జ,వ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3.50.208.


77.సజ్జన వృత్తము,


         మజ్జ మాంస భరితమైన!మాలిన్య దేహ వాంఛ జిక్కె దేలన్?

         సజ్జనత్వ  మమర నీక!సర్వంబు నే ననెండు జీవి వౌచో?

         పజ్జ జేర రవని నీదు!భ్రష్ట తత్వంబు నెంచి భూ తలానన్!

          యొజ్జ వౌచు!శివుని గొల్వ!యున్న జన్మంబు తీర్చి మోక్ష మీయున్!


సజ్జన వృత్తము,ర,న,జ,త,ర,జ,గగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1.74.409.


78.జ్ఞానినా వృత్తము,


          పదే పదే!మనన జేయు!పట్టు పట్టి పాఠముల్!నిరంతమున్!

         వృధా ప్రయాశను కొనంగ!బీరు వౌదు!జ్ఞాన లేమి!భూతలిన్!

         సదాశ్రితంబు!గురు సేవ!జ్ఞాన దీప్తు లొంద జేయు!బాలకా!

         బుధంబదే?జగతి తీర్చు!భుక్తి ముక్తి యుక్తియై!వరామతన్!


జ్ఞానినా వృత్తము,జ,భ,జ,ర,జ,ర,వ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్యరము,వృ,సం:-1.49.458.


79.విశ్వ శాంతి వృత్తము,


          తరాసు తూనికెంచ నౌనె?సద్వరామ విద్య ప్రజ్ఞ భూతలిన్!

         వింరించి వ్రాత నిత్య మెంచు!విశ్వ శాంతి గోరుమోయి!బాలకా!

        తరాల దేశ కీర్తి పెంచు!ధన్య జీవి యో?యనంగ లోకముల్!

        పరోపకార బుద్ధి ముక్తి భవ్య మేర్చి. తీర్చు   నీశ్వరేచ్ఛ తోన్!


విశ్వ శాంతి వృత్తము,జ,ర జ,ర,జ,ర,వ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3.49.536.


80.కాల ధర్మ వృత్తము,


         సనాతన ధర్మంబదియే!సత్య ధర్మ మహింసా యుతంబునై!

         యనంత సుకీర్తి నొసంగన్?యాత్మ నిశ్చల తత్వంబు గూర్చె నే!

         కనంగ ననంతు వరతన్!కాల ధర్మము నీతెంచి మించెనే?

         మనీషు లనంగ!మనిరే?మాయ లేక  ప్రభావంతులో?యనన్!


కాల ధర్మ వృత్తము,జ,య,స,ర,స,ర,వ,గణము లుండును,

యతి,10.వ.యక్షరము,వృ,సం;-3.41.198.


81.సృష్టి ప్రోద్భవ వృత్తము,


           గత జన్మ కృతం పాపమ్!జగత్స్రష్టి భవోద్భవ కారణంబౌ!

           స్తుతి మంత మహోపాయమ్!సు శోభిదమే!వర జీవనంబౌ!

           కృత కృత్య శివో ద్భావమ్!సు కీర్నన శ్రేష్ట మమేయ ముక్తౌ!

           ప్రతికూల చరం ద్రోహమ్!భిభీషిక మేర్చు!ప్రచండ కాంతినిన్!


సృష్టి ప్రోద్భవ వృత్తము,స,స,త,భ,జ,జ,గగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1.87.676.


82.సత్యం వద వృత్తము,


        నా యానం మీరినావనుచున్!నా!మనోభీష్ట సత్యం బెంచ వేమీ?

        శ్రీ యాశం భూమినిన్!పరుల జేతులం జేర్చి!సాధించే మనంటే!

        న్యాయంబున్!లెక్క మీరితివి!నాదనే!భావ మెల్లం చెల్ల దయ్యా!

        ఆయాశం బేర్చి!భావితర హర్ష మే యౌ ననంగం తప్పు!ముప్పౌ!


సత్యం వద వృత్తము,మ,ర,న,ర,ర,త,గగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1.37.753.


83.నీరజాశ్రిత వృత్తము,


       జ్ఞాన మానందమ్!దైవ మయమ్!సర్వ మీశ్వర మహేశ్వరం బదే!

      మానితంబౌ!శ్రేయం బమరన్!మంగళమ్!వర తమోప శాంతినిన్!

      దాన ధర్మంబే?నెం చనిశమ్!నీరజాశ్రి! తట వరాశ్రి శోభిదమ్!

      కానుమా!శ్రీకాంతున్!శుభగున్!కామితార్ధ!ఫల దమంబదే!భువిన్!


నీరజాశ్రిత వృత్తము,ర,మ,స,ర,న,ర,వ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3.57.571.


84.వాచాలత్వ వృత్తము,


             వాచాలత్వ మనోరథుండు! వాంఛింప న్వరంబిచ్చునే?దైవమున్!

             ప్రాచీనుండు!ప్రభా విభావ భాస్వ త్భక్తి సాధించడే?సర్వమున్!

            కోచే కోత స్వ లాభ మౌచు!కొంపల్ముంచు? తేరెంచ చింతే?యగున్!

            శ్రీ  ఛాన న్గడు నీతి గొల్వ!జీవంబుల్!కడున్!శ్రీయ మొందున్!రసన్!


వాచాలత్వ వృత్తము,మ,స,జ,త,మ,జ,వ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం;-7.44.277.


85.త్యజమహం వృత్తము,


          మమకా రహంకార ద్వయ!మద మత్సర యుగళి! పొందునై!

          కమనీయ పరాత్ము నెద కన నెంచని బ్రతు కదేలనో?

          కమలాయ తాక్షుండు హరి!ఘన తెంచక మన హేయమౌ!

         తమిదీర!గొల్వంగ వలె!తరియంగ మనుజు లి ద్ధరన్!


త్యజ మహం వృత్తము,స,య,న,స,న,స,వ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-98.146.


86.కన నేరని ,వృత్తము,


           కలిని చూడ జాల నంచు!కంటి గుడ్డ కట్టె!ధర్మ దేవతే!

          విలువ లేని జీవనాలు!వేనవేలు దాచి!దోచు చుండిరే!

          తలచి లచ్చి తప్పదంచు!లొంగి వంగి నొప్పె!బానిసై!

          ఖలుల గూల్చ వేల?హరీ!కల్ము లమ్మ చేర్చుకో!దరి న్వడిన్!


కన నేరని వృత్తము,న,ర,స,ర,జ,ర,వ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3.49.400.


87.శూన్య సేవా వృత్తము,


          రవి తనయుండు,భూ సుతుడు!రాజ్య మేల!పితరు లంపగా!

         భవ హర శివ!భాము లొప్పి!బండ చేష్ట దొరకొనుం గదే? 

         శివము గనదు! సర్వ శూన్య సేవ యౌచు!పరితపించు లే!

         భవిత చెడును!దోష భూష!వంచ నొంది!బ్రతుకు చీకటిన్!


       (రవి తనయుడు=శని గ్రహము,భూ సుతుడు=కుజ గ్రహము).


శూన్య సేవా వృత్తము,న,న,ర,జ,భ,స,వ,గణము లుండును,

యతి,11.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3.87.726.


88.సత్సార గ్రాహ్య వృత్తము,


         జాగ రూకత! నిర్భయంబిడు!సర్వ శ్రేయపు!శూచి యౌ!భువిన్!

         బాగు యౌచిలు!జ్ఞాన మబ్బును!భద్రమౌ!సురదీవనౌ!భవిన్!

         చేగు నొందగ!తప్పు నౌ నయ!చేరు ముక్తిని!యుక్తినిన్!వెసన్!

        సాగు జేసెడి రైతు కష్టము!జాతి మేలుకు!సాటి  యిద్దయా!


సత్సార గ్రాహ్య వృత్తము,ర,స,జ,జ,భ,ర,వ,గణము లుండును,

యతి,11.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3.55.163.


89.సత్కర్మ చర వృత్తము,


          కర్మ జీవ సహజ మైనను!కాని కర్మకు ముందు నుండకన్!

          మర్మ మార్గము!జన రాదయ!మంచి చేయగ!ముందు నిల్వుమా!

          ధర్మ సూక్షము పర సేవయె?పాపి మూకను వీడ మేలు బాలకా!

         నిర్మలంబుగ!మనగావలె!నీతి నిశ్చల మెంచు!జ్ఞాన మూర్తివై!


సత్కర్మ చర వృత్తము.ర,న,జ,జ,భ,ర,వ,,గణము లుండును,

యతి,11.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2.55.193.


90.జాలి పడు వృత్తము,


           గాలి వాటపు కబురు లేలన్?కలిమి స్వార్ధపు టూహ దోషమ్!

          మేలు కొమ్మిల!సుగుణ గణ్యా!మెరుగు లెల్ల నసత్య మేరా!

          పూల బాటను నడుమి!నీతిన్!పొరుగు వారికి మాట తోడై!

           జాలి మానసు డగుచు నొప్పన్?జగము నీదయ!మేటి బాలా!


జాలి పడు,వృత్తము,ర,న,స,న,జ,జ,గగ,గణము లుండును,

యతి,11.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1.88.155.


91.కర్త రంటు వృత్తము,


         పూర్తి బీద కున్న నీతినిన్!పూర్తి మార్చి కీడు చేయు టెంచగా!

         యార్తి గూర్చు!జీవ జాతికిన్!హాయి నొందు!స్వార్ధ పెంపు!ఱేలకున్!

         హర్త కర్త భర్త దైవమే!యంత మేర్చు!భీషణంపు చర్యులన్!

         కర్త రంటె!దేశ భాగ్యమే?కల్మి దోష చర్య కాట పట్టునై!


కర్త రంటు వృత్తము,ర,జ,ర,ర,జ,ర,వ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3.49.355.


92.ధనం మూలం వృత్తము,


          యెనుబ దేండ్ల యనుభవంబునన్!యేలి కేలు తీరు తెన్నులన్!

          మనసు నందు  దలచి చూడగా!మారె!లోక మెల్ల సర్వదా!

           వినుతి గాంచిన యసమ చర్యలే?వేధ గూర్చె!భారతాంబకున్!

           పెనుగు లాడు సిరుల చింతనన్!వేద భూమి!యప్పు పాలయెన్!


ధనం మూలం వృత్తము,న,భ,స,య,జ,ర,వ,గణము లుండును,

యతి,12.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3.48.918.


93.శోభాయత వృత్తము,


          కుల మత ద్వేషాల స్వేచ్ఛ!కోట బురుజు లెక్కె!వికలతన్!

          తలపగ స్వార్థంబు తోడ!తొల్లి వెతల త్రోవ నడచు చో?

         బలిదులదే?లోక మౌచు!ద్వాపర పునరావృతి యగునో?

         కలి మల హరుండె!దిక్కు!కాచు నిలను!శోభ లలరగన్!


శోభాయత వృత్తము,న,య,జ,భ,స,న,వ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-5.13.216.


94.విధు షాళి వృత్తము,


          తిల కాష్ట మహిష బంధనతీరు లోకము తారసిలగా!

          ఫల శూన్య భవిత గాదొకొ?ఫాల లోచన చూడు మిటుపై!

         కలి మేథల వికటాలను!కారు చిచ్చయె!భావి తరముల్!

         విలు వేదిల?విధుషాళికి!వింత చేష్టలు పాదు కొనగా!

 

విధు షాళి వృత్తము,స,న,జ,జ,భ,భ,వ,గణము లుండును,

యతి,11.వ,యక్షరము,వృ,సం:-4.88.868.


95.తెల్వి గర్వం వృత్తము,


            తెలివి గర్వపు దీప్తి నిండన్!దివ్య తేజము చీకటలమున్!

            బలమి మేథకు భంగ మేర్చున్!భద్ర జన్మము క్షుద్ర మగుగా!

            తలర నీతిని దైవ దీక్షన్!దాన ధర్మము నిచ్చు యశమున్!

            పలుకు మంచిని పూర్ణ స్వేచ్ఛన్!పావనం బగు జన్మ!కలినిన్!


తెల్వి గర్వ వృత్తము,న,భ,ర,త,భ,భ,వ,గణము లుండును,

యతి,11.వ,యక్షరము,వృ,సం:-4.85.570.


96.నిత్య సత్యతా వృత్తము,


         నిజము నిలకడ!నీతి సత్యమ్!నిల్చు ధర్మము శాశ్వతంబున్!

         సుజన తలమును జీవ ధాత్రిన్!శిక్షణంబది!స్వచ్ఛ మైనన్!

         అజయ మది!తొలి మెట్టు శ్రేయమ్!యంచె లంచెల!జ్ఞాని గమ్మా!

        విజయ మనిశము గల్గ నౌనే?వేసరిల్ల కశాంతి శాంతిన్!


నిత్య సత్యతా వృత్తము,న,న,జ,మ,జ,జ,గగ,గణము లుండును,

యతి,12.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1.80.704.


97.స్వేచ్ఛా హర వృత్తము,


             పరుల స్వేచ్ఛ హరింప జూడకు!పాప మోపెడి!పని తప్పౌ!

             నరుడ వీవిల!సామ్య వాదివి!న్యాయ వాదమె!జయ మిచ్చున్!

            కరటు చేష్టలు రోగ పూర్ణము!కాపు కాయదు!తుది కెల్లన్!

            పరమ కీర్తి గడించు భూమిని! వాదు లాడకు!భవి!మేలౌ!


స్వేచ్ఛా హర వృత్తము,న,భ,ర,స,జ,న,గగ,గణము లుండును,

యతి,12.వ,యక్షరము,వృ,సం:-2.45.576.


98.సారా మారి వృత్తము,


        సారా మారి సమస్త భూమిన్!శాశించి పాలింపుకే?ముక్తీయగన్!

       నేరాలు న్బలు ఘోర చర్యల్!నింగంటి విచ్ఛిత్తికిం బాదై జనెన్!

       తీరు న్మారునె?లోక మెల్లన్. !చాంచల్య కర్తృత్వ!స్వేచ్ఛాయె గదే?

       మారామెల్ల! దొలంగ! బాలా! వాడైన శస్త్రాలనే సారింపుమా!


సారా మారి వృత్తము,త,స,య,త,త,మ,వ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం;-2.80.669.


99.విష వర్తనా వృత్తము,


          విష వర్తు లాకార!వైషమ్య విద్వంస!చేష్ట!జాత్యంత మేర్చున్!

          విష వృక్ష  బీజంబు నాటంగ!విశ్వంబు సర్వ శూన్యంబు జేర్చున్!

          కృషి జీవనాధార!భూభాగ వృష్టెంచ!జీవ సౌఖ్యంబు గాదే?

          భిష గేష్ట బోధ్యంబు ముక్తెంచు! భీభత్స మేల?మంచెంచు బాలా!


విష వర్తనా వృత్తము,స,య,య,య,జ,త,గగ,గణము లుండును,

యతి,11.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1.58.140


100.దివ్యతా వృత్తము,


        తొడవు నీతి ధర్మ హృత్కమలమ్!దొరకొను సత్యమ్!నిత్యమై!

       బెడగు లేదు జీవమ్!పూర్ణ తదౌ!పెరకు దురంతం బిద్ధరన్!

       విడుమి యీర్ష్య ద్వేషమ్! విజ్ఞతదౌ!వెస గను సర్వార్ధంబుల్!

       తుడుచు ద్రోహ చర్యల్!దివ్య మదే?తుల నగు భవ్యంబే!సుమా!


దివ్యతా వృత్తము,న,ర,త,జ,న,మ,వ,గణము లుండును,

యతి,12.వ,యక్షరము,వృ,సం:2.93.656.


101.బింక మూను వృత్తము,


          జంకు బొంకు లేక సాగు మికన్!సత్య ధర్మ నిరతి మీరకన్!

          పంక మంట నీకు ఖ్యాతి కిలన్!పర్వ మౌను బ్రతుకు బాలుడా!

         బింక మూని సేవ  జేయ వలెన్!ప్రీతి యౌను!జగతి కంతయున్!

         మంకు గాకు!కార్య సాధమున్!మత్సరంబు!విడిచి పెట్టుమీ!


బింక మూను వృత్తమౌ,ర,జ,భ,త,భ,స,వ,గణము లుండును,

యతి,11.వ యక్షరము,వృ,సం:-3.87.499,


102.అపార జ్ఞాన వృత్తము,


            తెలివి యూహ పెంపు గూర్చు!స్థిరత మించి పెంచు!శోభిలంగన్!

           తలప మేథ కంతు లేదు!తర తరాల జ్ఞాన దీప్తి ద్యోత కంబై!

           కలయు గాదు సత్య నిత్య!గరిమ యత్న కార్య పట్టు దిట్టై!

           చెలగు భారతాంబ ఖ్యాతి!స్థిత మనోజ్ఞ ధీర నారి శ్రీలన్!


అపార జ్ఞాన వృత్తము,న,ర,జ,న,ర,జ,గగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1.75.960.


103.జయ విద్య వృత్తము,


          యూట జలము తీరు నెసగు!యోట మెరుగని ప్రజ్ఞ విద్యే!

          పోటి నిలుచు వాట మమర!పూజ్య మిడును భోగ దాయై!

          మేటి జడధి!గుంభనమున!మేథ వశిత! జ్ఞాని యౌచున్!

         చాటు నిరత మేటి పఠన!సాధ్య మగును సర్వ మిద్ధరన్!


జయ విద్య వృత్తము,భ,స,న,జ,న,జ,గగ,గణము లుండును,

యతి,11.వ,యక్షరము,వృ,సం:1.41.451.


104.సర్వ గురు వృత్తము,


           అమ్మా!నాన్నా!యాశా!పాశా!యాదీ!యంతూ!లేనే లేదా?జీవా!భూమిన్!

           వమ్మౌ!సొమ్మే!ముఖ్యం బంటే!వాదౌ!పాడై!శోధింపంగా!శూన్యమ్ జీవమ్!

           సమ్మా నింపన్!రారే రున్నీ!సాయం!సర్వం?శూన్యాకాశంబేలే?చూడన్!

           దుమ్మా గొట్టే!నీతే!నీదౌ!నంటే?దుర్మార్గం బంటున్గా!జీవాంతంబున్!


సర్వ గురు,వృత్తము,మ,మ,మ,మ,మ,మ,గగ,గణము లుండును,

యతి,11.వ,యక్షరము,వృ,సం:-01.


105.సర్వ శ్రేయ వృత్తము,


            దొరవా!దొంగవ!యెంగిలి తొంగిలి జూచి మెక్కన్!తప్పౌ!బాలా!

          వరదా!వానలు!కుర్యగ!పంటలు పండి! లోకం! పుష్టౌ!తుష్టౌ!

           సిరి తానొందియు!శ్రీ హరి!చెల్వము లోక శ్రేయంబే!కోరున్గా!

           పర మేలే!తన మేలయి!భద్రత నిండునై!తృప్తౌ!లోకం బెల్లన్!


సర్వ శ్రేయ,వృత్తము,స,భ,భ,భ,ర,మశగగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-11.700.


106.బోధ గ్రాహ్య వృత్తము,


           బోధ సామ్యము!గ్రాహ్య సామ్యమా!పూర్వ జన్మ కర్మాను సారమే!

           ఆది కర్మ వికార మొందినన్!యంత పట్టు జ్ఞానంబు తక్కువౌ!   

           వేది ప్రజ్ఞ!విశేష! గ్రాహ్యమా!వింత చర్య వర్తిల్లు వారికిన్ !

           బోధి సత్వ తపః ఫలంబులే?పూర్ణ జీవ  సారంబు పెంచులే!


బోధ గ్రాహ్య వృత్తము,ర,స,జ,జ,ర,ర,వ,గణము లుండును,

యతి,11.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3.38.269.


107.స్ఫురత్చంపక ;-వృత్తము,


           సదమల కీర్తి కామిదులు!సద్గుణ గణ్యుల పాలనంబే!

          సదన మనోజ్ఞ!దీప్తి గన సత్కృప దైవము చూచు మంచిన్!

         బుధ నుత పాలనా గరిమ!పూర్ణత నొందును!జాతి సర్వమ్!

         మదన మనో వికారులకు!మన్నన  గానక!దుర్భ రంబౌ!


స్ఫురత్చంపక ,వృత్తము,న,జ,భ,జ,జ,జ,గగ,గణము లుండును,

యతి,11.వ,యక్షరము,వృ,సం:-93.680.


108.శాంతి జీవన వృత్తము,


        తల్లీ!తండ్రీ!గురుడూ! సర్వమ్!తలపంగావలె!దైవంబు లుగా!

        గల్లీ!గల్లీ!సు జనుండీవై!జననంబే!కడు పుణ్యం బనగా!

       చల్లంగా! దైవము రక్షిలన్!స దయా పాత్రుడు!గమ్మా!సదయన్!

       చెల్లుం సత్యమ్! నిలుచు న్నిత్యమ్!శివతంబౌ!మది!జీవించు మికన్!


శాంతి జీవనా వృత్తము,మ,భ,మ,స,భ,త,వ,గణము లుండును,

యతి,11.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3.96.217.


109.గుర్వంత్య సర్వలఘు వృత్తము


              వెస నసధృశ!పశు, వసుత!వినుకలి ఘటితు డవన్

              దెస వెస గని!విసు గొనర! దిగు వొనరెదు! సుగుణా!

             మసి పులిమిన!యొడ లవగ!మనుజు లెడ మిడగ నౌ!

            పస చెడు బ్రతుకగు!నవని!పరగుమి!చెడు విడుచున్!

                   

           పశు=పశువులు!వసుత=బంగారముతో!

 

గుర్వంఅంత్య సర్వ లఘు వృత్తము,న,న,న,న,న,న,గ,గణము  

లుండును,యతి,12.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3.24.288.


110.బాలతేజా వృత్తము,


              కారాలు మిర్యాలు నూర కన్యుల!కర్మ పక్వంబు నౌ!తుదిన్!

              నేరాలు ఘోరాలు తప్పు!నై తుది!నిప్పునై!బూది గావించున్!

              పోరాడు!నీతెంచి! పుణ్య మిచ్చును!పూజ్యతం!దైవమేమంచిన్!

             తీరుగ జీవించు!తిక్క వీడుచు!దివ్య తేంజుండౌదువీ భూమిన్!


బాల తేజా వృత్తము,ర,స,ర,స,య,త,వ,గణము లుండును,

యతి,12.వ,యక్షరము,వృ,సం:-3.00.711.


111.రాణిత వృత్తము,


            అస్తిరము,నాస్తి సర్వము యమేయ కీర్తే?నిత్యమ్!నిర్మలంబౌ!

            స్వస్తి బలుకంగ నీతిని!వహంబు లెల్లన్!శూన్యమ్!జాతి సర్వమ్!

           సుస్తిరము మానవత్వము! సు మేరు ధీరమ్!శోభాశ్రీ  యదే నౌ!

            విస్తరిత జ్ఞాన మాదర విశేష మేర్చన్!రాణింపౌను! సర్వమ్!


రాణిత వృత్తము,భ,జ,భ,జ,మ,త,గగ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1.34.063.


112.ముక్తి గను వృత్తము,


            యాన మీరని లోక మనంగ!యాది నారాయణుండీవు! గాదే?

            కాన మానిన దీన జనాల!కాసు లాశం తపింప చెడుంగౌ!

            దాన ధర్మము ముక్తి నిడంగ!ధాత్రి పెంపిం పనంగా!శుభ్రంబౌ!

           కాని పోని తలంపు!సరౌనె?కాస్త యూహించి మనంగ మేలౌ!


ముక్తి గను వృత్తముర,స,స,జ,త,జ,గగ,గణము లుండును,

యతి11.వ,యక్షరము,వృ,సం.1.82.953.


113.స్వాతి ముత్యం వృత్తము,


           నీతి పాత్రులు!సూర్య చంద్రులు!నిరుప మానుల చూచి మూఢా!

           ప్రీతి పాలన! సత్య నిష్టను!వెనుక బెట్టెదు! నీచ ధృష్టిన్!

          స్వాతి ముత్యము గా వదేలను?సతత!సామ్యత నెంచ వేమీ?

          కోతి నైజము  వీడ వేలను?గుణము గల్గిన!జీవి గమ్మా!


స్వాతి ముత్యం,వృత్తము,ర,స,జ,న,జ,జ,గగ,గణము లుండును,

యతి,11.వ,యక్షరము,వృ,సం:-1.88.251.


114.మదనారి వృత్తము,


          మలిన దేహమ్!బూదియే?యని!మద నారి!మేన దాల్చె నయా!

          తలప శూన్యమ్!సర్వ మిద్ధర!జన నంబు!కర్మ కారణంబే?

         వెలితి నౌచో? జీవ చర్యలు!విను తెంచు ధర్మ చర్య పాడౌ!

         తిలకు డీవే?జాగృ దెంచిన! దివి జాళి దీవె నొందె దీవే!


మద నారి వృత్తము,న,మ,జ,న,ర,జ,గగ,గణము లుండును,

యతి,11.వశయక్షరము,వృ,సం:-1.75.944.


115.సత్తత్ వృత్తము,


           సత్వము సత్యమై!దనర!సర్వము తత్పరమాత్మ యౌ గదే?

          కత్వము బూని సత్యమున్!గర్వత నాశము జేయ!శూన్యమౌ?

          తత్వము మంచి గావలెన్?ధన్యము జన్మ మవంగ! మెల్గుమా!

          స్తుత్య మనోజ్ఞతా స్తుతిన్!సూరి జనంబు కరంబు మెచ్చగన్!


సత్తత్ వృత్తము,భ,ర,స,భ,భ,ర,వ,గణము లుండును,

యతి,10.వ,యక్షరము,వృ,సం;-3.51.543.


116.సానుకూల వృత్తము,


            తుదికి నిలువని వాదనేలన్?తులను తూగని సత్యమే!

           మదిని మెదలిన పాప చైదమ్!మరణ సామ్యము నౌ!సుమా!

           పదిల భవిత వెలుంగు మయా!పరము మెచ్చగ!నిచ్చెలున్!

           బుధుల తెల్విని మెచ్చు కొనుమా!పొరలు కమ్మని కండ్లతో!

సానుకూల వృత్తము,న,న,జ,త,స,స,వ,గణము లుండును,

యతి,12.వ,యక్షరము,వృ,సం;-3.75.166.

                  శ్రీ వల్లభేయ ఛందో దర్పణము,

        2.వ,భాగము,అణిమా ఛందము,సమాప్తమ్.

                     మంగళమ్ మహాత్

                           శ్రీ,శ్రీ,శ్రీ,శ్రీ,శ్రీ.

జైహింద్.

తెలిసి మసలు బాలా. ... రచన:-వల్లభవఝల అప్పల నరసింహ మూర్తి,

 జైశ్రీరామ్.

తెలిసి మసలు బాలా

                                         రచన:-వల్లభవఝల అప్పల నరసింహ మూర్తి,

                                                                       జుత్తాడ,


1.ఉ:-అక్షర జ్ఞానమే యిసుము యార్జన లేని!జనాళి సీమ యం

        దక్షర కుక్షియే?గనగ!దక్షుడుగా!జరియించి తీరు! తా

        శిక్షిల జేయు!సర్వులను!దర్ప మదాహృతి!పొంక బింకమున్!

       చక్షులు నెత్తి కెక్కు!నర సామ్యత గోర దలంచ డెన్నడున్?


2.ఉ:-తుచ్ఛుల సంఖ్య పెచ్చునకు!తోరపు శిక్ష విధింపు లేనిచో?

        త్రచ్చుదు రెల్ల జీవములు!తామె!ఘనంబను గర్వ కారణన్!

         మచ్చుకు నొక్క నేని?భువి!మట్టక యున్నచొ?ధర్మ దేవతే?

        చచ్చుబడు న్భరింపగ!శక్యమె?జాతికి చీడ!గాదొకో?


3.ఉ:-తుక్కు దొలంగ జేయగను!దుష్టుల శిక్ష విధించ!నేకమై!

        గ్రక్కున!చావ బాదవలె!గ్రన్నన శాంతి ఘటించి!లోకమే?

       చక్కని సత్ప్రభావమున!సర్వ సమున్నతి! లోక ఖ్యాతినిన్!

       మిక్కిలి కీర్తి! గాంచు గదె?మేటిని ధీటుగ!లోక మొప్పదే?


4.ఉ:-కక్షకు దక్ష బూను టది!కాటికి కాలును జాచుటే?యగున్!

        పక్షము వర్గ పోరులకు!పట్టు ఘటింపగ!జూచు నైజమే?

        శిక్ష విధించి తీరదొకొ?చిందరయౌ!భువి!స్వార్ధ రోగతన్!

       చక్షులు చిమ్మ చీకటగు!శీఘ్ర విపత్తులు!హేతు భూతమై!


5.ఉ:-చక్కటి జీవ యాత్ర గన!సర్వ సమత్వము!చేత లొప్పుచో?

        అక్కజ మైన కీర్తి భువి!అక్షర సత్యము!నిల్చి తీరదే?

        డొక్కను!శుద్ధి జూప వలె?డొల్ల ప్రలాపన!దేశ ద్రోహమౌ!

       చిక్కకు!పాప సందిటను!ఛీదర మేర్చకు!భావి పౌరుడా!

జైహింద్.

Tuesday, September 22, 2026

నక్షత్రబంధ శార్దూలము రచనా విధానము.

 నక్షత్రబంధ శార్దూలము

(కోణములందు రామారావయ కేంద్రములందు ననుకావగ) 

రా౧ ! నా రాఘవ! జ్ఞాన1 బోధను2 కృపన్ రక్షించ రా౩ దేవరా !

రా ! నన్ కా3వగ. వ4ర్దిఁ జేయ, విజయ౫ ప్రామాణ్యమై వేగ5 రా! 

జ్ఞాన1జ్యోతిని గొల్పి మా౨ ప్రభువనంగాను2ర్విపై కా3వరా ! 

కానన్, ధీవ౪ర నీవు నాకు వ4సుధన్ గ5న్నార కన్పించరా !

రా    1 - 1

మా  3 - 8

రా   1 - 16

వ    4 - 4

య 2 - 12

న   1 - 7----------------- 3 - 2

ను 1 - 10-------------- 3 - 14

కా 2 - 3----------------- 3 - 17

వ 2 - 6----------------- 4 - 10 

గ 2 - 18.--------------- 4 - 13.

1 - 1(౧) ..... 1 - 7(1) .... 1 - 10(2) ... 1 - 16(౩).

2 - 3(3) ... 2 - 6(4) ... 2 - 12(౫) ... 2 - 18(5)

3 - 2(1) ... 3 - 8(౨) ... 3 - 14(2) .... 3 - 17(౩)

4 - 4(౪) ... 4 - 10(4) ... 4 - 13(5)

Saturday, September 5, 2026

ధర్మిష్ఠాలో వెలసిన దేవతలు.. నాటకాంతములో ఇంగ్లీష్ వెర్షన్ కూడా ఉంది.

 జైశ్రీరామ్.

శ్రీ మహా గణాధిపతయే నమః.

ధర్మిష్ఠాలో వెలసిన దేవతలు..

ఏకాంకిక నాటిక.


పాత్రలు.

1. యమధర్మరాజు.

2. చిత్రగుప్తుఁడు.

3. సూర్యభగవానుఁడు.

4. SRVD ఎలైట్ గ్రూప్ సభ్యులు నరహరి. 

5. వాసుదేవరావు.

ఆరంభము.

యమధర్మరాజు -  - ప్రార్థన.

శ్రీమన్మంగళ సూర్యదేవ శుభముల్ శ్రీమంత ధర్మిష్ఠలో

ప్రేమన్ వెల్లువగా రచించు కృపతో, ప్రీతిన్ నినున్ గొల్చెదన్,

ధీమంతుల్గలసన్నివేశమిది, నీ తేజంబె జ్ఞానంబుగా

క్షేమంబున్ గలిగించుపెద్దలకు మా సేవింపులివ్వేళలోన్


శ్రీమంతమైన సృష్టికి మూలమైన మానాన్నగారు శ్రీ సూర్యభగవానులు ధర్మనిష్ఠాపరులయిన ధర్మిష్ఠులు. వారికి ముందుగా నమస్కరించి ఆహ్వానముపలికెదను గాక..

ఓ తండ్రీ! సూర్యదేవా నాకు ప్రత్యక్షమయి నా ప్రణామములు స్వీకరింపుఁడు.

 సూర్యభగవానుఁడు. -  నాయనా యమధర్మరాజా! ఏమి నాయనా నాకొఱకు వేచి యున్నావు?

యమ - తండ్రిగారూ! మీకు పాదాభివందనములు. నా మనసు క్షణ క్షణము ఆవేదనకు గురియగుచున్నది. నేను నా బాధ మీతో కాక మరెవర్తో చెప్పుకోగలను?

సూర్యుఁడు - ఏమిటినాయనా అంతగా నిన్ను బాధపెట్టుచున్న విషయమేంటీ?

యమ - నా సందేహములను మీరు అర్థరహితమని త్రోసి పుచ్చనంటే విన్నవించుకుంటాను.

సూర్య - చెప్పు  కుమారా!

యమ - నాకు మీరు ధర్మరాజుగా పేరుపెట్టి ధర్మ రక్షణార్థము నియమించి ఊరుకొనక యమలోకాధిపతిగా చేసినారు. నాన్కును ఈ పదవిలో మీరు నియమించిన క్షణమునుండీ ఏనాడునూ ఒక్క క్షణమైననూ తీరిక లేక అవిశ్రాంతము పని చేయుయ్చున్నాను. రెప్ప మూయుటకునూ తీరిక లేక అనిమిషుఁడుగా ఉండవలసి వచ్చుచున్నది. 

సూర్యుఁడు - ఐననేమాయె? నీకు వచ్చిన సమస్య యేమి?

యమ - తండ్రిగారూ! ఉదయం బ్రహ్మస్వరూపులుగా మధ్యాహ్నము మహేశ్వరులుగా సాయంకాలము సదావిష్ణువుగా మూడు రూపాలూ మీరే అయి ఈ సృష్టి నడుపుతున్నారు.

సూర్యుఁ - ఔను నాయనా. ఐతే ఏమిటంటావ్గు?

యమ -  బ్రహ్మగా ఉండి మీరు సృష్టి చేయుచు అందరి తలవ్రాతలూ వ్రాస్తున్నారు. ఆతలరాతలనుపట్టి కొందరు మంచివారిగా రాణించే అవకాశము పొందుచుండగా, మరికొందరిని దుర్మార్గులుగా బ్రతకమని వ్రాయుచున్నారు. ఆప్రాణిభూలోక జీవనము ముగించుకొని యమలోకమునికి వస్తారు.

సూర్యుఁడు - వస్తే ?

అదిగో చిత్రగుప్తుఁడు వస్తున్నాడు అతడు వివరిస్తాడు మీకు.

(చిత్రగుప్తుని ప్రవేశము)

చిత్ర - సూర్యభగవానులకు, యమధర్మరాజువారికి ప్రణామములు.

యము - చిత్రగుప్తా యమలోకమునకు జీవులు ప్రవేశించినప్పుడు మన వేదనను మా తండ్రిగారికి విన్నవించుము.

చిత్ర - ఆర్యా! అటులనే, ఆది దేవా! సూర్యభగవానుఁడా! జీవులు ఈ లోకమునకు ప్రవేశించుచుండగనే వారి కర్మఫలములను పాపపుణ్యములరూపములో పూర్తిగా వివరించి వారి వారి ఫలములకు తగినట్లుగా శిక్షలు అమలు చేయుటవంటివి మాకు నిత్యకృత్యమై ఈ యమలోకమను తలచుచున్నంతనే ఏవగింపు కలుగుచున్నది. 

యము - ఔను తండ్రి గారూ! చిత్రగుప్తుఁడు చెప్పింది అక్షరాలా నిజం.ఈ పాపులు శిక్షలనుభవించుచున్నప్పుడు చూడలేకపోవుచున్నాము. ఐనా ధర్మము తప్పకూడదనే గిరి గీసి దానిలో ఉంచి యమధర్మరాజుగా చేశారు. ఈ విధమైన పాపకార్యములు చేయకుండ్।ఆ మానవులను ఉంచే మార్గమే లేదా? ఈ సృష్టి చేసినది తమరే కదా? వారి నుదుట పాపకర్మలు చేయమని మీరే వ్రాశారుకదా? మీ రాతప్రకారమే ఆ జీవుఁడు కర్మలు చేస్తుండడం చేత పాపకూపంలో పడుత్రున్నాడు. ఈ విధంగా కాకుండా వారిని మంచి మార్గంలో నడిపే మరో ఉపాయమే లేదా/

స్వూర్యుఁడు - మానవజాతికి కర్మలు చేయమని వ్రాయుటతో పాటు ఆ కర్మఫలములను తప్పించుకొనుటకు కూడా ఉపాయములు మేమే అనుగ్రహించితిమి కదా?

యమ - ఏమి అనుగ్రహించిరి తండ్రిగారూ?

సూర్యు - ఏ ప్రాణికీ లేని జ్ఞానమనేశక్తిని ప్రత్యేకించి మానవునిలో నెలకొల్పితినికదా? అట్టి జ్ఞానంతో వివేకము కలుగి ప్రవర్తిస్తే పాపపుణ్యాలు వారికెలా అంటుతాయి?

యమ - ఔననుకోండీ, కాని మీరు మాయ అనే పొరను వారిలో కల్పించి ఏది నిజమో ఏది అబద్ధమో తెలియక అంధకారంలో కొట్టిమిట్టాడుతుయ్ండడం మీకు తెలియదా?

సూర్యుఁడు -  అందుకేకదా వేదవిజ్ఞానాన్ని పుష్కలంగా అందించాను, వేద స్వరూపుఁడనైన నేను ప్రతీదినం వారి యోగ క్షేమాలు పాపపుణ్యాలు చూస్తూనే ఉంటాను కదా/

యము - నాన్నగారూ నన్ను మన్నింతురుగాక. 

సూర్యు - సందేహమేల? ఏమిటోచెప్పు.

యము -  మీరు ప్రసాదించిన శాస్త్రాలు, వ్రాసునిరూపంలో ప్రకటించిన అష్టాదశ పురాణాలు, ఉప పురాణాలూ అన్నీ దేవతభాష అయిన సంస్కృతంలో ప్రసాదించారు. అల్పజ్ఞులైన మానవులకు ఆభాష అర్థము కాక అందలి విషయములను గ్రహింపలేకున్నారు. ఈ విషయము మీకు తెలియనిదా?

సూర్యు - అందుకేకదా యమా! అనేక భాషలలో కొందరు మహాత్ములను తాపసులుగా సృష్టించి వారిచే ప్రవచనముల రూపములో వేద సారమును బోధింపఁజేయుచున్నాను కదా/ అవి గ్రహించుకొని ఋజుమార్గములో ప్రవర్తింపవలసి యున్నదికదా?

యము - అయ్యో తండ్రిగారూ వారి స్థానములో మనముండిన మనకు అర్థమయి యుండెడిది. వారు అనేక యీతిబాధలు పడుతూ బ్రతుకులనే దుర్భరముగా గడుపుచు పొట్టకూటికి పుట్టెడు వృత్తులను చేపట్టి అహర్ణిశలూ జీవనపోరాటం సాగిస్తుండగా ఈ ప్రవచనాలు వినే అవకాశం కాని, అనుఇసరించే ఆలోచనకాని వారికి ఏవిధంగా లభిస్తుంది?

సూర్యు - ఐనచో ఇప్పుడు నీవేమందువు? చిత్రగుప్రా నీ ఆలోచనయేమి?

చిత్ర - స్వూర్యదేవా! ఈ పాపపుచిట్టాలు వ్రాయలేకపోవుచున్నాను. పాపకార్యములనుండి వారిని ముందుగానే దారి మళ్ళించగలిగితే అందరూ పుణ్యకార్యములే# చేయుచూ భూలోకమున సుఖించి అంతిమమున బ్రహ్మైక్యము సాధింపగలుగుదురని నా అభిప్రాయము.

యము - అవును పితృదేవా! మీరు అనుమతించినచో మేమే స్వయముగా భూలోకమున చిత్రగుప్తుఁడు ఆలోచించిన విధానమును అమలు చేయగలము.

సూర్యు - మీ ఆలోచనను నేనెందుకు కాదంటాను? మీ యిరువురితో పాఉ దేవతాగణమును కూడా మీకు సహకరించుటకు పంపుచున్నాను..

యము - మీ అనుగ్రహమును ప్ఒందిన మేము ఈ మంగళప్రదమైన కార్యము చేయుటకు ఎక్కడ ఏ రూపములలో ఉద్భవింతుమో మాపై దయతో వివరింపుడు.

సూర్యు - అఖండభూమండలంలో పరమ పవిత్రమైన భారతదేశమున సమైక్య ఆంధ్రరాష్ట్రమున భాగ్యనగరమున ధర్మప్రతిష్ఠాపనార్థము పుణ్యపురుషులకొరకు నిర్మింపఁబడిన ఆర్వీ ధర్మిష్ఠా అనే ప్రాంగణమున కొలువైయున్న శ్రీనరహరి సంసేవనా తత్పరులుగా ఉంటూ జ్ఞాన వయో వృద్ధుల రూపమునSRVD ఎలైట్ సభ్యులుగా పాత్రలు వహించి మానవులకు ప్రవర్తించనలసిన ధర్మ మార్గమును సులభశైలిలో వ్యాప్తి చేయుట కొఱకు అక్కడ ఆవిర్భవింతురు గాక. 

యముఁడు + చిత్రగుప్తుఁడు.  ధన్యులము కర్మసాక్షీ, మేము మీవలన ఈ బృహత్తర కార్యమును చేసి మానవులలో శాంతిని పెంపొందింప యత్నింతుము.

ధర్మిష్ఠా లోని నరహరి - మరియు వాసుదేవరావు ప్రవేశింతురు - ఓహో సూర్యభగవానుఁడు ఇట్టి మహత్తర కార్యనిర్వహణ కొఱకు మమ్ములనిక్కడ కు చేర్చినాడా? ఆ దినకరుని ఆజ్ఞను శిరసా వహింతుము గాక. చిత్రగుప్తా మనము నరహరి వాసుదేవరావు పేరులతో ఇక్కడ చేరియున్నాము.  మనతో వచ్చిన మిగిలిన దేవతామూర్తులయిన సహృదయమిత్రులతో, యువకులతో లలితాంబాస్వరూపులైన స్త్రీజనాళితో మనకు ఆఆదిత్యుఁడు విధించిన సామాజిక రుగ్మతలను తొలగించుటకు సత్యజ్ఞానము అందరిలోనూ కలుగఁ జేయుటకు అనవరతము శ్రమిద్దామా?

చిత్ర (వాసుదేవరావు)., - అటులనే గురుదేవా. నాకొక ఆలోచన వచ్చినదియమధర్మరాజా!

యముడు - ఏమోయీ వాసుదేవరావ్ మరచితివా మనము ఉన్నది భూల్కములో. ఇక్కడ నన్ను నహరియందురుకదా, మరి మన పూర్వనామముతో పిలువరాదుకదా?

చిత్ర - ఔను ప్రభూ మరచితిని.  ఈ భూలోకమున అడుగు పెట్టగనే మానవులలో సహజంగా ఉండే మరిచిపోవుట అనే జాడ్యము నాకునూ సంభవించినదిదేమిచిత్రము స్వామీ?

యము.- అదేకదయ్యా భూలోకములో ఉన్న మానవుల కర్మా... వారుచేయుచున్న పనులు కొన్ని గుర్తుంచుకో గలుగుతారు. కొన్ని మర్చిపోతారు. అల్లాంటప్పుడే వారు మాటా।డేమాటలు అబద్ధముగా మనం గుర్తించి పాపపు చిట్టాలో నీవు వ్రాస్తుంటావు. నిజానికి ఇది వారితప్పు కాదు. ఆ భగవంతుఁడే వారికి అలా ఏ।ర్పరచినాడు. 

చిత్ర - అయ్యో పాపము నిష్కారణముగా వారు శిక్షింపబడుట బాధకలిగించుచున్నది ప్రభూ!.

యమ - చిత్రగుప్తా ఇటువంటి తెలియకచేసే పాపాలు వారికి వారి దైవాన్ని ప్రార్థింంచితే మాసిపోతాయని ఆ పరమాత్మయే వ్రాసిన్బాడుకదా?

చిత్ర - ఔను ప్రభూ. అదిగో మనకు దగ్గరగా ఎవరో వచ్చుచున్నారు.

యమ - ఏదో కూనిరాగము తీయుచూ వచ్చుచున్నట్లున్నాడు?

చిత్ర - ఔను ప్రభూఱానిమ్ము వీనిని మనము కొన్ని ప్రశ్నలడిగి మనము వచ్చిన పనిని నెరవేర్చుదాము.

(సుధీర్ - పాట పాడుకొంటూ వస్తాఁడు   పాట్ - ఓలమ్మీ తిక్కరేగిందా - ఒళ్ళంతా తిమ్మిరెక్కిందా ఓలమ్మీ తిక్క రేగిందా ఒళ్ళంతా తిమ్మిరెక్కిందా..తిక్కరేగీ తిమ్మిరెక్కీ పైరగాలీ పైట తీసి పందిరేసి చిందులేసిందా ఓలమ్మీ తిక్కరేగిందా.... అంటూ ప్రవేశిస్తాడు.)

చిత్ర -. ఓయ్ ఓయ్ సుధీర్! ఏమితోయ్ మంఇ ఉషారుగా ఉన్నావ్? 

నువ్వు పాడే పాట ఏ సినిమాలోది...

సుధీర్ - ఓహో వాసుదేవరావుగారూ! మీరిక్కడే ఉన్నారా? మన ధర్మిష్ఠాలో వినాయకపాంచరాత్రం చేస్తున్నారు కదండీ ఆ సందర్భంగా మాలా॥॥।ంటి వారే కాదు మీలాంటివారూ ఎంజాయ్ చేస్తారుకదా.

చిత్ర - ఔను ఐతే?

సుధీర్ - ఐతే ఏ।ంటి? నేను ఈ పాటకు డేంసు వెయ్యాలని పాట పాడుకొంటూ వస్తున్నానండి.

యము - ఇంతకూ ఈ పాట ఎక్కడిది?

సుధీ - యమగోల సినీమాలోది?

(యముఁడు చిత్రగుప్తుడు తుళ్ళుపడతారు.)

చిత్ర - ఎయ్యెయ్యేమిటీ? మేమ్మేమ్మేము గొగ్గొగ్గోల చేశామా?అదెప్పుడయ్యా?

సుధీ - మీరేంటిసారూ? మీరు కాదు ఆ యమధర్మరాజును, చిత్రగుప్తుడూనూ యన్టీయార్ని చంపెస్తే ఆ యమలోకంలో వాళ్ళిద్దరినీ ముప్పుతిప్పలు పెట్టి మూడు చెరువుల నీళ్ళు తాగించాడు చూసేరూ . అది తల్చుకున్నప్పుడల్లా మాభలే నవ్వొస్తాద సారూ.

(యముడు చిత్రగుప్తుడు వెఱ్ఱిమొహాలేస్తారు)

యము - ఓయీ సుధీర్ అలా అనకు తప్పు. పాపం యముఁడు చిత్రగుప్తుఁడు ఇద్దరూ చాలా మంచివారే.

(మరొకడు ప్రవేశిస్తాడు. పేరు సంబరాల రాంబాబు.)

సుధీర్ - ఒరే రాంబాబూ బలే సమయానికి వచ్చావురా. మనం యముణ్ణి, చిత్రగుప్తుణ్ణీ తప్పుగా మాటాడితే పాపమంట.

రాంబాబు - ఒసోస్ పాపమా నా బొందా. ఆచిత్రగుప్తుఁడేమో మనంచేసే ప్రతీపనినీ చూస్తూ పేపరు దిద్దే తెలుగు మాష్టారులాగ తప్పులు పడుతూనే ఉంటాడు, పాపాలచిట్టా తయారు చేస్తూనే ఉంటాడు. దీనమ్మా... సరదా మంచి బూతుపాట  పాడుకుందామంటే యీయనగా రెక్కడ పాపాల లెక్కల్లో రాసెత్తాడోనని బయపడి చత్తున్నాం.

యమ -  ఓరి మీయబూరేయ్ ఆపండ్రా. యినలేకచత్తున్నాం. 

రాంబాబు - . ఏంది నరహరిగారూ? మేము పగలంతా స్కూలూ పాఠాలూనూ.. అదీ ఆడవాళ్ళు అస్స్లు లేని మగవాళ్ళ స్కూలు. మాకు కనీసం ఆనందపడటానికి అవకాశాలేవండీ? తెల్లవారనివ్వరు మా నాన్నగారూ అమ్మగారూ ఒరేయ్ రామూ లేరా. లేరా ఇంకా లేవల్।ఏదా అం।టూ ప్రాణం తీసెస్తుంటే ఏదో అమ్మాయితో మంచి కలకంటున్నట్టు వాళ్ళకి తెలిసిపోతుందో యేమి।టో సతాయించుతారు లెమ్మని. అంత్।ఏ తెలివొచెస్తుంది కల చెదిరిపొతుంది. ఏదో ఇలా పాడుకుందామంట్।ఏ మీలాం।టోళ్ళు ఒర్।ఏయ్ రా।ంబాబూ అలాంటి పా।టేంటిరా/ చక్కగా దేవుడుపాట పాడుకోవచ్చును కదా అంటూ క్లాసు పీకుతారు.. 

సుధీర్ - ఔనండి. మాకు ఈ జీవితాన్నిచ్చిన ఆదేవుడు ప్రీడం ఇవ్వడం మర్చిపోయాడ్॥ఏమ్నండి.

ఒరేయ్ రామూ అటు చూడు మన ఫిగర్ వస్తున్నట్టుంది.  గట్టిగా నకు అటు చూడకు.

రాంబాబు -  ఏమి?అదిగో రోడ్డు మీద దానిపక్కనే దాని బాబున్నాడుఅసలే పోలీసోడు. తాటతీసెస్తాడు.

యము - అబ్బాయిలూ మిమ్మల్ని చూస్తుంట్।ఏ జాలేస్త్।ఓదయ్యా? 

రాంబాబు - ఏం సామీ అంత జాలేసెస్తోంది మీకు.

చిత్ర - ఇలా రండి మా మాట వింటామంటే చెప్తాను.

సుధీర్ - చెప్పండి - వినకపోయినా మమ్మల్ని వదలరుకదా చెప్పడి యింటాం.

మీరిద్దరూ హైస్కూలులోనే కదా చదువుతున్నారు?

రాంబాబు - ఔను. నేనూ వీడూ పదోతరగతే చదువుతున్నాం.

యమ - మీ వయసు నిండా పద్ధాలుగు లేవు. ఇంతచిన్నవయస్సు మీది

చిత్ర - ఈ వయస్సులో ఏ పనిమీద మనసుపెడితే ఆపని పూర్తిగా చేయగలుగుతారు. 

చూడు రామూ నీకు ఏ సబ్జక్టులో మార్కులు ఎక్కువ వస్తాయి?

రాము - సారూ నేను ఫిజిక్స్ లోను యీడు మేథ్స్ లోను క్లాస్ ఫష్ట్.

యమ -- మరి మిగిలిన్బ సబ్జక్టులలో ఎందుకు వెనకబడ్డారు

రాంబాబు - దీనెమ్మా ఆమిగిలినసబ్జక్టులు ఎందుకో వంటపట్టవండీ. ఆ టీచర్ల్ చూడ్డానికి బాగోరు.. కాబట్ట్।ఏ మాకు యినబుద్ధి కాక మా పుస్తకంలో మాకు నచ్చిన బొమ్మలు పెట్టుకొని, లేదా పాటలు కాగితం పెట్టుకొని చూసుకొంటూ లోపటల్।ఓపట పాడుకొంటూ కాలక్షేపం చేస్తాము.

చిత్ర - మీకు నచ్చిన సబ్జక్టు టీచర్లు బాగుంణ్టారా/ అబ్బో చాలా బాగుంటారు మమ్మల్ని దగ్గరకి తీసుకొని ఒరేయ్ య్లా చదివితే మీకు మంచిమార్కులు వస్తాయి, మీరు రైటింగ్ఫు బాగుంటుంది కాబట్టి ఎక్కౌవమార్కులు వస్తాయి... అంటూ మమ్మల్ని ఎంక్రేజ్ చేస్తార్ సారూఽందుకే మాకు ఆసబ్జక్టులంటే యిష్టం. అందుకనే ఆ సబ్జల్క్।టుల్।ఏ ఎక్కువ చదువుతుంటాము.

యము - నాకొక్క మాట చెప్పండి... ఆ రెండు సబ్జక్టులూ పాసైతే సరిపోతుందా? మిగిలినవి పాసవక్కరలేదా?

సుధీర్ - అలా ఐతే ఎంతబాగుండేది అన్నీ పాసవాలసారూ.

రాంబాబు - ఏ ఒక్క సబ్జక్టు ఫేలయినా ఇంతే సంగతులు.

సుధీర్ - మా బాధంతా అందుకే కదండీ/ ఈ బాధలు కనీసం ఇల్లాంటప్పుడ్।ఐనా మర్చిపోయి ఎంజాయ్ చేద్దామనుకుంట్।ఏ మీరు మమ్మల్ని నిలబెట్టి సుత్తేసెత్తున్నారు.

 


సరే ప్రార్థన చేద్దాము.


(అందరూ నిలఁబడి  ప్రార్థన చేస్తారు)

ధర్మోరక్షతి రక్షితః.. అధర్మా నాశోఽస్తు.  సుధర్మా విజయోఽస్తు.

నమో లక్ష్మీ నారసింహా!  జైశ్రీరామ్.

భారత మాతకు జయము జయము - - భారత మాతకు జయము జయము - భారత మాతకు జయము జయము. 

శ్లోకం:
సర్వే భవంతు సుఖినః
సర్వే సంతు నిరామయాః |
సర్వే భద్రాణి పశ్యంతు
మా కశ్చిద్ దుఃఖ భాగ్భవేత్ ||
ఓం శాంతిః శాంతిః శాంతిః ||
అర్థం:
సర్వే భవంతు సుఖినః: అందరూ సుఖంగా ఉండాలి.
సర్వే సంతు నిరామయాః: అందరూ ఆరోగ్యంగా (రోగ రహితులుగా) ఉండాలి.
సర్వే భద్రాణి పశ్యంతు: అందరికీ మంచే జరగాలి (అందరూ శుభాలనే చూడాలి).
మా కశ్చిద్ దుఃఖ భాగ్భవేత్: ఎవరూ కూడా ఎలాంటి దుఃఖానికి గురికాకూడదు.

జైహింద్.